DOI – https://doi.org/10.46793/Vodoprivreda57.1-2.69D
Ključne reči – rečno korito, metod Ekersa, model razmene količine kretanja, validacija, ADCP uređaj hidrogram talasa velike vode
REZIME
U ovom radu se za procenu protoka koriste metode Ekersa i razmene količine kretanja koje su do sada detaljno testirane na osnovu rezultata laboratorijskih ogleda u kanalima sa poprečnim presekom jednostavne geometrije (dvogubo pravougaono ili trapezno korito) ili na deonicama vodotoka sa uređenim koritom (dvogubo trapezno korito). Prema saznanjima autora, ove metode još uvek nisu u značajnijem obimu proverene u prirodnim koritima. Hidrološka stanica Bezdan na reci Dunav ima zadovoljavajući fond merenja protoka u domenu velikih voda i pruža mogućnost za poređenje i validaciju dve metode. Na ovoj hidrološkoj stanici mereni su protoci tokom tri poplavna talasa: u julu 2009. godine (dva merenja), junu 2010. (jedno merenje) i junu 2013. (četiri merenja). Svi izmereni protoci veći su od 6000 m3/s. Merenja je obavio RHMZ Srbije pomoću ADCP uređaja. Pošto ovaj uređaj tokom merenja snima dubine, moguće je rekonstruisati deo poprečnog preseka pod vodom u onom njegovom delu u kojem je čamac sa opremom mogao da obavi merenja (u plitkim zonama merenje je nepouzdano, a postoji i opasnost od oštećenja opreme). Delovi poprečnog preseka izvan osnovnog korita rekonstruisani su na osnovu satelitskih snimaka za poznate položaje mernih preseka. Na osnovu ovako određene geometrije korita za veliku vodu i zabeleženih vodostaja, izračunati su protoci primenom ove dve metode i upoređeni su sa merenjima iz 2013. godine. Imajući u vidu česte morfološke promene korita, izabrana je jedna godina i to ona sa najvećim brojem merenja.
Autori: Dejana ĐORĐEVIĆ, Aleksa KOLAŠINAC, Radivoje TOMAŠEVIĆ, Nikola KOVAČEVIĆ, Matija MATIĆ, Jovana JANJIĆ, Lazar DELIĆ, Ivana DMITROVIĆ, Mira IVLJANIN, Samir ĆATOVIĆ
LITERATURA
[1] Ackers, P. (1993): Flow formulae for straight twostage channels, J. Hydr. Res., 31(4), 509-531.
[2] Bousmar, D. and Zech, Y. (1999) Momentum transfer for practical flow computation in compound channels, J. Hydr. Eng., ASCE, 125(7), 696-706.
[3] Đorđević, D., Stojnić, I., Muhić, F., (2015) Prikaz modela linijskog tečenja u koritu za veliku vodu zasnovanog na razmeni količine kretanja između glavnog korita i plavnih površina, Vodoprivreda, 47 (273-275): 79-91.
[4] Đorđević, D., Stojnić, I., Rosić, N., (2017) Proračun linije nivoa u neprizmatičnom koritu za veliku vodu primenom metode razmene količine kretanja između glavnog korita i plavnih površina (Primer korita jednostavne geometrije), Vodopriv-reda, 49 (288-290): 349-361.
[5] Đorđević, D., Ivković, M., Stojnić, I. (2018) Primena modela razmene količine kretanja za procenu krive protoka u koritu za veliku vodu prirodnog vodotoka, Zbornik radova 18. naučnog savetovanja SDHI i SDH, 507-516.
[6] Đorđević, D., Ivković, M. & Stojnić, I. (2019) On the possibilities of application of exchange discharge model in estimation of a rating curve at a river gauging station. In: E-proceedings of the 38th IAHR World Congress, 2783-2790 (doi: 10.3850/38WC092019-0815).
[7] Đorđević, D., Đurović, N., Đurić, P., Stanić, F. & Milinković, N. (2019) Application of the indepen-dent subsections method for the estimation of the rating curve in the compound channel – a case study. In: E-proceedings of the 38th IAHR World Congress, 3734-3741 (doi:10.3850/38WC092019-1234).
[8] Đorđević, D. & Stanić, F. (2019) Prikaz modela nezavisnih segmenata za proračun linijskog tečenja u koritu za veliku vodu. Vodoprivreda 51 (297-299): 123-136
[9] Đorđević, D., Erić, R., Jaćimović, D. (2021) Pocena krive protoka i rekonstrukcija poplavnog talasa u dubokom koritu sa uskim plavnim površinama. Vodoprivreda 53 (309-310): 65-74
[10] Jovanović, M. (2008) Regulacija reka, Građevinski fakultet, Beograd.
[11] Praštalo, P. i Đorđević, D. (2023) Procjena krive protoka u neprizmatičnom korotu za veliku vodu po metodi Ekersa i metodi razmjene količine kretanja – primjer rijeke Sane –. Vodoprivreda 55(321-322): 49-58
[12] Stojnić, I., Muhić, F. & Đorđević, D. (2015) Primena modela razmene količine kretanja u analizi uticaja geometrije i hidrauličkih otpora na osnovne odlike tečenja u koritu za veliku vodu. Vodoprivreda. 47(276-278): 261-268.
[13] Wark, J.B., James, C.S. & Ackers, P. (1994) Design of straight and meandering compound channels – Interim guidelines on hand calculation methodology, R&D Report 13. National Rivers Authority, Bristol
