3218559 3370177 mtina@grf.bg.ac.rs

Uticaj cirkulacije podzemnih voda u karstu na pojavu bakteriološkog zagađenja

Projekat Ministarstva nauke Republike Srbije, br. OI-176022: Potencijal i podloge za održivo korišćenje podzemnih voda i br. TR-37005: Ocena uticaja klimatskih promena na vodne resurse Srbije

Autor: Vasić Ljiljana, Milanović Saša, Petrović Branislav, Stevanović Zoran

 

Sažetak

Karstna izdan je zbog svojih jedinstvenih hidrogeoloških karakteristika izuzetno osetljiva na kontaminaciju patogenima. U radu su predstavljeni rezultati istraživanja kontaminacije karstne izdani, posebno bakterijama fekalnog porekla, koje predstavljaju najčešći uzročnik neispravnosti karstnih nekaptiranih i kaptiranih voda, pre bilo kakvog tretmana vode. Pitanje koje se postavlja i generalno objašnjava kroz rad je u kojoj meri pojava bakteriološke neispravnosti voda karstnih vrela može zavisiti od brzine i načina cirkulacije voda kroz karstno podzemlje, dok se sa druge strane razmatra i uticaj bakteriološkog zagađenja na proces vodosnabdevanja i zahvatanja voda, kako tokom istraživanja, tako i kroz faze projektovanja vodozahvata, i kasnije u fazi same distribucije vode. Kontinuirano praćenje distribucije fekalnih bakterija i ostalih bakterioloških ‘zagađenja”, kao i fizičko-hemijskih parametara, omogućilo je bolje razumevanje procesa kojima se reguliše transport patogena u karstnim podzemnim vodama i moguće mikrobiološke kontaminacije vode za piće iz karstnih vrela. Promene u bakteriološkom zagađenju su prikazane kroz analizu vrela jednog karstnog sistema sa dva tipa isticanja, dubokom sifonalnom cirkulacijom i gravitacionim, odnosno sub-gravitacionim tipom isticanja, kao što su primeri vrela Kavak i Krupac (kaptirani za vodosnabdevanje Pirota). Monitoring ovih vrela, iskazan kroz analizu bakterioloških nalaza, u sprezi sa fizičko-hemijskim karakteristikama u sezonskim intervalima, daje nam uvid u funkcionisanje karstne izdani i njene bolje ili lošije autopurifikacione osobine. Naime, vrelo Kavak je vrelo koje se odlikuje dubokom sifonalnom cirkulacijom i kod njega nije uočeno prisustvo koliformnih bakterija fekalnog porekla, što i opravdava činjenicu da podzemne vode, krećući se dugo kroz sistem pukotina i manjih kanala u anaerobnim uslovima, ne predstavljaju odgovarajuću sredinu za razmnožavanje mikroorganizama. Za razliku od sifonalnog tipa cirkulacije vrela Kavak, vrelo Krupac je gravitacionog tipa i kod njega se jasno uočavaju sezonske promene bakteriološkog zagađenja u vidu ukupnih koliformnih bakterija, kao i koliformnih bakterija fekalnog porekla, sa povećanim brojem u periodu malovođa (leto i zima), što se povezuje sa intenzivnijim korišćenjem zemljišta u pogledu poljoprivrede i stočarstva.

 

 

Ostavite komentar

Obavezna polja su označena sa *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.