3218559 3370177 mtina@grf.bg.ac.rs

Teorijske osnove i proširenje oblasti primene strukturne analize dnevnih hidroloških serija

Autor: Radić Zoran M., Mihailović Vladislava

Sažetak

U raspoloživoj literaturi postoji samo jedna knjiga koja se bavi strukturnim analizama kontinualnih vremenskih serija dnevnih vrednosti hidrometeoroloških podataka. To je knjiga prof. Vujice Jevđevića: “Structure of Daily Hydrologic Series” (Water Resources Publications, Fort Collins, Colorado, U.S.A.,1984). Tom knjigom prof. Jevdjević je zaokružio stvaralački opus vezan za stohastičke analize koje su decenijama predstavljale glavni domen njegovih interesovanja, istraživanja i predavanja koje je držao na svim kontinentima. U navedenoj knjizi on je metodu dekompozicije hidroloških serija, koja mu je donela svetsku slavu, bezbroj međunarodnih nagrada i priznanja, i po kojoj će njegovo ime ostati trajno zapamćeno, po prvi put nazvao TIPS metodom (skraćenica od prvih slova engleskih reci: Tendency-Intermitency-Periodicity-Stohasticity). Oblast primene TIPS metode (na kojoj je najviše radio prof. V. Jevđević) je simulacija (predviđanje mogućih stanja) realizacija vremenskih serija. Interesantno je napomenuti da je jedna od prvih primena TIPS metode (sredinim šezdesetih godina XX veka) bila simulacija smene ledenih i toplijih perioda godina na planeti Zemlji, što predstavlja kopču sa istraživanjima Milutina Milankovića – jednog od članova Komisije za odbranu doktorata VJevđevića u Srpskoj Akademiji Nauka i Umetnosti. Knjiga “Struktura dnevnih hidroloških serija” /Jevđević V., 19847 detaljno se bavi analizom strukturnih karakteristika dnevnih serija padavina i proticaja, kao i kraćim, teorijskim razmatranjima mogućnosti za primenu nekoliko teorijskih funkcija raspodela u modeliranju probabilističkih karakteristika dnevnih serija. U okviru ovog članka prikazano više proširenja metode strukturnih analiza dnevnih hidroloških serija: (1) Umesto na originalne podatke (osmotrene vrednosti dnevnih proticaja) TIPS metoda je primenjena na modeliranje 6 statističkih funkcija: minimuma, maksimuma, srednjih vrednosti, standardne devijacije, koeficijenta asimetrije i koeficijenta spljoštenosti (2) Pokazano je kako se metoda strukturne analize statističkih funkcija dnevnih proticaja može koristiti kao model za klasifikaciju hidroloških režima (3) Pokazano je kako se metoda strukturne analize statističkih funkcija dnevnih proticaja može koristiti pri određivanju 365 statističkih distribucija dnevnih proticaja i na bazi toga proizvesti tzv. “uglačani sintetički hidrogrami” (4) Pokazano je kako se uglačani sisntetički hidrogrami mogu koristiti u Operativnoj hidrologiji za kontinualno praćenje stanja vlažnosti sliva i ranu detekciju sušnih perioda i plavnog potencijala (5) Ukazano je na mogućnosti daljeg proširenja primene metode strukturne analize dnevnih proticaja (analizu poplava i suša) Metoda strukturne analize i neke od mogućnosti primena su demonstrirane na podacima sa 21 sliva iz međunarodne baze podataka WMO (MED-HYCOS) i 15 reprezentativnih slivova sa prostora Srbije.

 

Ostavite komentar

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.