3218559 3370177 mtina@grf.bg.ac.rs

OCJENA SAMOPREČIŠĆAVAJUĆE SPOSOBNOSTI RIJEKE NERETVE PRIMJENOM MATEMATIČKOG MODELA KVALITETA VODE

Autori: Hata MILIŠIĆ, Emina HADŢIĆ

REZIME
Nepoznavanje izvora zagaĊenja, kvantiteta i kvaliteta otpadnih voda, uticaja na recipijente kao i veoma nizak stepen preĉišćavanja urbanih otpadnih voda predstavlja ozbiljan problem u oblasti zaštite ţivotne sredine. Glavni indikator za predviĊanje ĉistoće rijeka jeste njen samopreĉišćavajući kapacitet. Kako su rijeke kontinuirano izloţene zagaĊenju, dolazi do pogoršanja kvaliteta voda i one postepeno poĉinju da gube svoju sposobnost samopreĉišćavanja.
Kompleksna pojava samopreĉišćavanja, tj. transformacije tereta zagaĊenja pod uticajem niza hidroloških i bioloških faktora prisutnih u vodotoku je predmet intenzivnog prouĉavanja. IzraĊen je niz matematiĉkih modela, poĉev od najednostavnijeg Streeter – Phelps modela pa do puno sloţenijuh modela pomoću kojih se uz veća ili manja pojednostavljenja pokušalo reproducirati prirodne uslove, tj. predvidjeti promjene sadrţaja kisika i BPK duţ toka izazvanih procesom autopurifikacije kao i drugim biološkim, hemijskim i fiziĉkim procesima koji se javljaju u vodnim tokovima [1].
Cilj ovog rada bio je procjena uticaja organskog zagaĊenja i nutrijenata na kvalitet vode i asimilativni kapacitet organske materije u rijeci Neretvi na podruĉju grada Mostara. Za procjenu kapaciteta samopreĉišćavanja odabrana je dionica nizvodno od HE Mostar do MP Baĉevići. Koeficijenti deoksigenacije (K1) i reaeracije (K2) su utvrĊeni i testirani u rijeci Neretvi tokom perioda malih voda.
Simulacija pronosa zagaĊenja i procesa preĉišćavanja izvršena je korišćenjem numeriĉkog modela MIKE 11. Rezultati modeliranja rastvorenog kiseonika i biološke potrošnje kiseonika, kao i nutrijenata dobro se slaţu sa mjerenim vrijednostima, što ukazuje na prevalenciju deoksigenacije ugljenika zbog nitrifikacije i takoĊe pokazuje vaţnost prirodne reakcije kao dio procesa preĉišćavanja. Moţe se zakljuĉiti da su matematiĉki modeli koji se koriste za simuliranje kvaliteta vode i procesa samopreĉišćavanja vodnih tijela vaţna sredstva za podršku efikasnom upravljanju vodnim resursima.

 

preuzmite pun tekst