3218559 3370177 mtina@grf.bg.ac.rs

Sagledavanje i praćenje zagađenja sa visine od 440 milja

Autor: Kaluđerović Dragan   Sažetak Članak nema sažetak.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Analiza transporta zagađenja kod određivanja zona sanitarne zaštite izvorišta podzemnih voda u aluvijalnim sredinama Dinamičko praćenje deformacionih struktura u realnom vremenu Numeričko modeliranje i simulacija transporta zagađenja Neretvom Uporedna analiza kvaliteta vode Krivaje na profilima Mali Iđoš i Srbobran sa aspekta zagađenja nutrijentima Strategija razvoja navodnjavanja u...

Riblje staze u sklopu ‘naturalnog’ uređenja malih vodotoka

Autor: Jovanović Miodrag Sažetak Ovaj rad se bavi projektovanjem ribljih staza shodno savremenom konceptu ‘naturalnog’ uređenja malih vodotoka. Prikazana su konstruktivna rešenja ribljih staza u vidu regulisanih rečnih deonica, ribljih rampi i zaobilaznih kanala. Objašnjenje hidrauličkog proračuna ilustrovano je računskim primerima. Nekoliko fotografija potvrđuju da se ,naturalnom’ regulacijom malih vodotoka mogu ispuniti postavljeni hidraulički, ihtiološki i estetski uslovi.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Istorijski razvoj uređenja vodnog režima zemljišta primenom odvodnjavanja i navodnjavanja u Vojvodini Merenje protoka na kratkim objektima u hidraulički neregularnim uslovima na primeru HE ‘Đerdap 2’ Određivanje potrebnih protoka nizvodno od brana i rečnih vodozahvata Pregled i primena rezultata savremenih hidrauličkih istraživanja u projektovanju preliva visokih brana – četvrti deo Uporedni pregled karakteristika rotacionih biodiskova i sekvencijalnih faznih reaktora za tretman komunalnih otpadnih...

Određivanje potrebnih protoka nizvodno od brana i rečnih vodozahvata

Autor: Đorđević Branislav, Dašić Tina Sažetak Pri planiranju vodoprivrednih sistema sa akumulacijama i vodozahvatima jedna od ključnih projektnih odluka jeste: koliki protok odabrati kao obavezno ispuštanje iz akumulacije, odnosno nizvodno od vodozahvata. U radu je izvršeno jasno metodološko razgraničenje pojmova: garantovani ekološki protok, protok za vodoprivredne potrebe, potrebno ispuštanje nizvodno od brane ili rečnog vodozahvata. Analizom metoda koje se koriste u svetu, kao i na bazi hidroloških studija malih voda i morfološko-ekoloških analiza koje su urađene na našim vodotocima, autori su definisali novu metodu za izbor garantovanih ekoloških protoka pri planiranju na ovom prostoru Evrope. Prednosti metode su: (a) jednostavnost primene, jer se zasniva na analizi verovatnoća mesečnih malih voda, (b) prilagođenost životnim aktivnostima biocenoza u rečnom biotopu (protoci su različiti u toplom i hladnom delu godine), (c) u malovodnim periodima ti protoci su veći od protoka koji bi bili u prirodnom stanju, tako da predstavljaju najdelotvorniju zaštitu vodenih ekosistema.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Metoda ‘Mabis’ kao podrška odlučivanju pri izboru ekološki prihvatljivih protoka Merenje protoka na kratkim objektima u hidraulički neregularnim uslovima na primeru HE ‘Đerdap 2’ Pregled i primena rezultata savremenih hidrauličkih istraživanja u projektovanju preliva visokih brana – četvrti deo Sa vremena analiza potrebnih količina vode za navodnjavanje Višekriterijumsko vrednovanje biljnih vrsta za pejzažno uređenje rečnih obala (kejova) u gradskim zonama u...

Opšti principi i osnovni elementi strategije strukturnog razvoja upravljanja vodama i vodoprivrede

Autor: Bajčetić Marko, Stojanović Nebojša Sažetak Upravljanje vodama predstavlja kompleksnu sekciju ljudskog delovanja koja je izraz mnoštva osnova i procesa datih u sintetički određenim elementima. Osnove na kojima se zasnivaju sistemi za upravljanje vodama i uslugama su elementi različitih pravnih, tehničkih, ekonomskih, društvenih i naučnih karakteristika i osobina. Za strukturni razvoj upravljanja vodama od posebne važnosti su segmenti (raspolaganje, korišćenje, zaštita i zaštita od voda), vlasništvo (javno, privatno i mešovito), svojina i svojinski odnosi (pravo upravljanja, korišćenja, raspolaganju i sticanja sredstava za zadovoljavanje potreba, upotrebom vode i usluga) i upravljanje (javni i poslovni menadžment, birokratsko i korporativno). Drugo, se odnosi na vrste infrastrukturnih objekata, tehničkih sistema, tehnološku osnovu određenu posebnim tehničkim, ekonomskim i organizacionim faktorima objekata (mehanički, električni, automatski, informaciono-tehnološki) i inputa za pružanje usluga, funkcionisanja i profila objekata. Treće, u razvoju upravljanja vodama polazi se od vrsta voda i usluga kao prirodnih i ekonomskih dobara koji imaju tražnju visokog intenziteta slabe tržišne elastičnosti pa se za uspostavljanje ponude zahteva usluga sa najnižim troškovima. Procesi, pre svega za razvoj u upravljanju vodama, odvijaju se u zavisnosti od prirodnih i ljudskih uticaja, pritisaka i usluga do stanovništva, privrede i korisnika koji zadovoljavaju potrebe i interese. Procesi u vodoprivrednim infrastrukturnim sistemima su determinisani iako zbog prirodnih uticaja mogu bit i stohastički. Procesi oko voda i vodoprivrednih usluga izazivaju promene u pravnom određivanju javnih i poslovnih sredstava, prihoda i izvora sredstava koji se kod stanovništva vrednuju u procesima ocene rada vodoprivrede, a na tržištu se vrednuju za korisnike (Veljković, 2006) putem njihovih proizvoda i usluga. Svaki proces u upravljanju vodama ima određene principe i veliki broj podprocesa koje je potrebno ostvariti radi stvaranja...

Zagađivači i kvalitet vode reka Veliki Lug i Kubršnica na teritoriji opštine Smederevska Palanka

Autor: Nikolić Svetlana, Mojović Ljiljana, Nikolić Branislav, Sekulić Ljubomir, Milovanović Dragana Sažetak U periodu septembar-novembar 2010. godine izvršeno je ispitivanje kvaliteta vode reka Veliki Lug i Kubršnica, u delu posle mosta za Jagnjilo tj. posle teritorije opštine Mladenovac do ušća u Jasenicu, na teritoriji opštine Smederevska Palanka. Izvršene su fizičko-hemijske i mikrobiološke analize uzoraka vode na četiri merna mesta duž rečnog toka. Fizičko-hemijske analize pokazale su da vode ovih reka na sva četiri mesta pripadaju IV klasi boniteta. Na pojedinim mernim mestima, vrednosti fizičko-hemijskih parametara kao što su: nitriti, amonijum jon, fosfati, utrošak KMnO4, rastvoreni kiseonik, HPK, BPK5 i gvožđe, su bile iznad maksimalno dozvoljenih vrednosti (MDK) čak i za IV klasu voda. Rezultati mikrobioloških analiza pokazuju da je na svim mernim mestima najverovatniji broj koliformnih bakterija (MPN) u 1l iznosio 240.000 što svrstava ove vode u IV klasu boniteta, osim u novembru kada je taj broj opao na 96.000 što odgovara II klasi boniteta. Takođe, identifikovane patogene bakterijske vrste ukazuju na dominantno fekalno zagađenje domaćinstava i poljoprivrednih farmi.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: SWQI kvalitet vode akumulacije Barje Kvalitet vode u vodovodima Uklanjanje arsena iz vode adsorpcijom na nekonvencionalnim materijalima Multilevel osmatranje kvaliteta podzemne vode u tradicionalnim osmatračkim objektima sa dugačkim filterom Jedan primer poboljšanja hidrauličke upravljivosti sistema za prečišćavanje...

Uporedni pregled karakteristika rotacionih biodiskova i sekvencijalnih faznih reaktora za tretman komunalnih otpadnih voda

Autor: Cvetković Dragan, Šušteršič Vanja Sažetak Za održivo prečišćavanje otpadnih voda, u zemljama u razvoju, treba podsticati primenu što jednostavnijih i jeftinijih sistema, a da pritom efikasnost ne bude dovedena u pitanje. Ovaj rad urađen je sa ciljem da uporedi učinak dve vrste dostupnih tehnologija za prečišćavanje komunalnih otpadnih voda u Srbiji. U radu je izvršeno upoređivanje najčešće primenjivanih tehnologija u zemljama u razvoju, rotacioni biološki diskovi (RBC) i sekvencijalni fazni reaktori (SBR), tehnologija koja je još uvek u povoju i čija primena u svetu, u poslednjih nekoliko godina, naglo raste.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Primena SBR sistema u prečišćavanju komunalnih otpadnih voda sa parametarskim modelom postrojenja Pregled i ocena analitičkih modela ušća Pregled i primena rezultata savremenih hidrauličkih istraživanja u projektovanju preliva visokih brana – četvrti deo Rizici i moguće štete ili ulaganje u sigurnost evakuacije velikih voda na brani HE Bočac Hidrogeološka osnova zaštite podzemnih voda u karstu na primeru...

Pregled i primena rezultata savremenih hidrauličkih istraživanja u projektovanju preliva visokih brana – četvrti deo

Autor: Erčić Živodar Sažetak Osnovna tema četvrtog dela rada pod gornjim naslovom je uticaj hidrodinamičkih sila na dimenzije donje ploče bučnice. Iznose se rezultati dosadašnjih istraživanja na hidrauličkim modelima bučnice sa klasičnim hidrauličkim skokom. Prikazane su empirijske formule za određivanje hidrodinamičkih uticaj a na betonsku ploču bučnice koje se mogu koristiti u ranim fazama projektovanja.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Primena valjanog betona u izgradnji brana – III deo: Projektovanje Pregled i ocena analitičkih modela ušća Numerička simulacija hidrauličkih posledica havarija brana na pepelištima Primena valjanog betona u izgradnji brana, IV deo – građenje, kontrola kvaliteta i ekonomski aspekti Primena valjanog betona u izgradnji brana II deo – komponente i osobine valjanog...

Počeci gravitacionih betonskih brana – prvi deo

Autor: Petrović Petar S. Sažetak Mada su, prema dosadašnjim saznanjima, prve brane izgrađene od zemlje, peska i kamena pre oko pet hiljada godina, prva gravitaciona brana od betona sagrađena je tek pre 139 godina. U svetu se sada gradi sve veći broj brana. Pretpostavlja se da ih danas ima preko 500 000, od čega je više od 45 000 visokih brana. U devetnaestom veku tek se stvara teorija elastičnosti i daju uputstva za projektovanje i proračun brana zidanih kamenom. Vode se polemike o naponima ali ne i o deformacijama. Uzgon se uvodi kao opterećenje, ali ne i seizmički uticaji. U ovom članku se, u dva nastavka, prvi put u literaturi, daju osnovni podaci o počecima izgradnje gravitacionih betonskih brana sa portland cementom kao vezivom. Članak obuhvata period do 1900. godine. Daje se kratak prikaz i fotografije za 21 branu, koliko je autor ovoga članka pronašao u literaturi.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Brana ‘Kafara’ (Sadd el-Kafara) u Egiptu Procena sigurnosti brana Curenje brana od valjkom zbijenog betona: stanje stvari sa predlogom promena – u znak sećanja na one koji su znali pre mnogih da ‘valjaju’ beton — srpskim neimarima Đorđu Lazareviću i Jovanči Đokiću Naponsko stanje u zoni uzvodnog zuba gravitacione betonske brane Hidrološka analiza podslivova Prespanskog...

Numerički model plavnog vala na rijeci Neretvi, FBiH

Autor: Kalajdžisalihović Haris, Bibović Alma Sažetak Numeričko 1D modeliranje Saint-Venanovih jednačina postaje sve veća praksa sa napretkom računarskih softvera. Kartiranje poplava je stepenica iznad, koja ima za cilj dalje definisanje šteta definisanje tara rizika, kao posljednjeg koraka prije donošenja odluke o stepenu i prioritetu zaštite određenog podračja. Na primjeru dijela rijeke Neretve u Federaciji BiH sačinjen je model, u softveru MIKE11 DHI, koji bi imao domen modeliranja velikih voda, te date plavne mape pomenutog područja. Mape rizika nisu prikazane ovim radom. Plavljenje je izazvano vještačkim vodnim valom izazvanim manipulacijom na HE Mostar. Najveća zašti-ta od vještački izazvanih valova jeste samo upravljanje objektima koji izazivaju vještačke vodne valove.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Hidrogeološka osnova zaštite podzemnih voda u karstu na primeru Beljanice Ocena rizika od erozije rečnog korita oko mostovskih stubova Seizmičnost pobuđena akumulacijama Uklanjanje arsena iz vode adsorpcijom na nekonvencionalnim materijalima Uticaj nagiba i orijentacije površine na proračun referentne evapotranspiracije primenom Penman-Monteith...

Uticaj nagiba i orijentacije površine na proračun referentne evapotranspiracije primenom Penman-Monteith metode

Autor: Stanić Miloš, Vasilić Željko, Prodanović Dušan Sažetak Evapotranspiracija je značajna komponenta hidrološkog bilansa koja se računa na osnovu referentne evapotranspiracije (ET0). Poslednjih pedeset godina razvijen je veliki broj empirijskih modela za proračun ET0. Organizacija Ujedinjenih nacija za hranu i poljoprivredu (eng. United Nations Food And Agriculture Organisation – FAO) u maju 1990 preporačila je upotrebu Penman-Monteith metode za proračun ET0. Ova metoda je postala široko prihvaćena u svetu i koristi se kao standard. Metoda definiše ET0 kao potencijalno isparavanje sa horizontalne referentne površine. Orijentacija i nagib površine međutim imaju uticaj na količinu raspoložive sunčeve energije a samim tim i na vrednost ET0. Količna raspoložive sunčeve energije koja učestvuje u procesu evapotranspiracije naziva se neto radijacija i zavisi, između ostalog, od radijacije koja stiže na granicu atmosfere i transmisivnosti atmosfere. U radu je razvijen metod za proračun radijacije na granici atmosfere u zavisnosti od pada i orijentacije površine kao i postupak za proračun neto radijacije na površinu pod nagibom uzimajući u obzir sve tri komponente radijacije (direktnu, difuzionu i komponentu refleksije). Testiranje modela sprovedeno je koristeći podatke sa meteorološke stanice Smederevska Palanka. Rezultati modela pokazuju da se sa povećanjem nagiba smanjuje referentna ET0 za severno orijentisane površine, a povećava za južno orijentisane.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Jednostavna empirijska formula za proračun referentne evapotranspiracije Termičko ponašanje gravitacionih RCC brana, I deo – proračun temperaturnog polja Modeliranje kvaliteta vode u zalivu primenom modela ravanskog tečenja Oblikovanje ulaza u zaliv primenom modela ravanskog i prostornog tečenja Proračun prelivanja kamenog praga u rečnom koritu pri malim...

Hidrogeološka osnova zaštite podzemnih voda u karstu na primeru Beljanice

Autor: Milanović Saša, Vasić Ljiljana Sažetak Zaštita podzemnih voda karstnih terena koji sadrže važan resurs voda za budućnost, sve više dobija na značaju kao jedan od ključnih parametara regionalnog planiranja i razvoja karstnih regiona. Karstna sredina je poznata kao izuzetno osetljiva na bilo kakvu promenu prirodnih karakteristika, a njena reakcija na poremećaj je brza i često veoma drastična. Upravo zbog toga ona mora da bude pod striktnom zaštitom. Međutim, kriterijumi za definisanje zona sanitarne zaštite u karstu su bitno različiti od aktuelnih kriterijuma koji se primenjuju u nekarstnim terenima, pogotovo kada se radi o velikim masivima koji se dreniraju na samo par koncentrisanih punktova. Jedan od osnovnih preduslova za kvalitetnu strategiju zaštite jednog karstnog masiva, odnosno karstne izdani, je određivanje zona sanitarne zaštite, i to kroz izradu modela i karte ugroženosti podzemnih voda karstne izdani. Samo takvim ‘strogim’ principima i merama zaštite karstnih izdanskih voda moguće je sačuvati ove izdani za buduća lokalna, pa i regionalna vodosnabdevanja. Jedan od dobrih primera je Beljanička karstna izdan, čije su rezerve oko 3 m3/s u minimum, i kao takva čini dobru osnovu za potrebe regionalnog vodosnabdevanja.   preuzmite pun tekst Srodni članci: Merenje protoka na kratkim objektima u hidraulički neregularnim uslovima na primeru HE ‘Đerdap 2’ Vodoprtvedna osnova Crne Gore sa aspekta korišćenja hidropotencuala Fizičke metode za prečišćavanje otpadnih voda – primena metode naizmeničnog mržnjenja i hlađenja i mikrotalasnog zagrevanja za obradu zauljenih voda Primena SBR sistema u prečišćavanju komunalnih otpadnih voda sa parametarskim modelom postrojenja Konvencionalne metode prečišćavanja voda za...

Uklanjanje arsena iz vode adsorpcijom na nekonvencionalnim materijalima

Autor: Jovanović Branislava, Ljubisavljević Dejan, Rajaković Ljubinka Sažetak U ovom radu su prikazani rezultati istraživanja efikasnosti uklanjanja arsena iz vode sorpcijom na nekonvencionalnim materijalima: prirodnim (zeolit, bentonit, sepiolit, limonit, piroluzit), otpadnim (otpadna šljaka, otpadni filtarski pesak) i modifikovanim (modifikovana otpadna šljaka, kvarcni pesak i aktivni ugalj impregnisani gvožđe(III)-hidroksidom). Pod istim uslovima paralelno su ispitivani komercijalni sorbenti radi poređenja rezultata. Uklanjanje arsena iz vode sorpcijom je ispitivana u šaržnom sistemu Najbolji rezultati u šaržnom sistemu dobijeni su sa otpadnim materijalima: za otpadnu šljaku i 30 μg/g za otpadni filtarski pesak (za Co=0,5 mg/L), što je u nivou vrednosti koje su dobijene za komercijalne sorbente za uklanjanje arsena. Zbog visokog sadržaja CaO, otpadna šljaka značajno povećava pH vrednost vode (pH= 11). Neutralizacijom otpadne šljake dobijen je nov materijal, modifikovana otpadna šljaka, većeg sorpcionog kapaciteta: 55.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Kvalitet vode u vodovodima Multilevel osmatranje kvaliteta podzemne vode u tradicionalnim osmatračkim objektima sa dugačkim filterom Jedan primer poboljšanja hidrauličke upravljivosti sistema za prečišćavanje vode Voda, rizik i osiguranje Merenje protoka na kratkim objektima u hidraulički neregularnim uslovima na primeru HE ‘Đerdap...

Pregled i ocena analitičkih modela ušća

Autor: Đorđević Dejana Sažetak Na spojevima otvorenih tokova strujnice postaju zakrivljene, jer vertikalno ubrzanje fluidnih delića nije zanemarljivo u odnosu na ubrzanje zemljine teže, pa su to mesta gde ne važe osnovne pretpostavke na kojima se zasnivaju jednačine linijskog tečenja. Stoga se te jednačine ne mogu koristiti za određivanje dubina uzvodno od ušća koje su neophodne za uređenje rečnih ušća ili projektovanje mreža drenažnih kanala. Od sredine 1940-tih do danas za ove potrebe izvedeno je, bilo isključivo teorijskim razmatranjima, bilo kombinacijom teorijskih razmatranja i laboratorijskih ogleda, oko desetak analitičkih izraza različitog nivoa detaljnosti. Svi izrazi su izvedeni za ušća sa jednakim kotama dna svih kanala na mestu njihovog spajanja, a većina njih važi za uslove mirnog tečenja. U ovom radu detaljno se razmatraju tri novija modela izvedena za uslove mirnog tečenja od kojih se dva (modeli Gurama i ost. i Hsua i ost.) zasnivaju na Tejlorovoj pretpostavci o jednakosti uzvodnih dubina i važe za ušća korita jednakih širina, dok treći model (model Šabajeka i ost.) dozvoljava da uzvodne dubine i širine korita budu različite. Ukazuje se na nedostatke pri izvođenju modela zasnovanih na pretpostavci o jednakosti uzvodnih dubina i ocenjuje se uticaj spornih članova kroz poređenje sa rezultatima postojećih merenja. Pokazuje se da su uz odgovarajuće izmene pojedinih modela, relativne greške svih modela nalaze u granicama greške merenja, pri čemu se najmanja greška dobija primenom modela Šabajeka i ost. Utvrđeno je da je greška koja se čini uzimanjem ugla uliva a umesto ugla skretanja toka na ušću δ u uslovima ustaljenog tečenja zanemarljiva. Buduća istraživanja treba da utvrde vezu δ=f (α, q), gde je q odnos protoka pritoke i reke....

Merenje protoka na kratkim objektima u hidraulički neregularnim uslovima na primeru HE ‘Đerdap 2’

Autor: Prodanović Dušan, Pavlović Dragutin, Branisavljević Nemanja Sažetak Merenje protoka na objektima gde ne postoje uslovi za formiranje pravolinijskog razvijenog turbulentnog strujanja predstavlja poseban izazov. I pored značajnog napretka u razvoju merne tehnike, ne postoji univerzalna metoda kojom je moguće izmeriti protok sa u napred poznatom tačnošću. U ovom radu je napravljen presek trenutno raspoloživih metoda sa osvrtom na njihovu upotrebljivost u složenim uslovima kao što je slučaj prostornog rasporeda brzina. Kao primer, razmatran je problem merenja protoka na zahvatima agregata hidroelektrane HE ‘Đerdap 2’. Zbog asimetričnog položaja elektrane u odnosu na maticu toka reke Dunava, kao i zbog toga što radovi na čišćenju dna uzvodno od brane nisu sprovedeni do kraja, voda na turbine dotiče pod izvesnim uglom. Taj ugao je veći kod turbina bližih sredini brane (kod srpskih turbina) dok je kod turbina postavljenih uz levu obalu (rumunsku) zanemarljiv. Da bi se analizirao uticaj kosog dostrujavanja na rad turbina, neophodno je izmeriti protoke. Kako su kod primenjenih kratkih cevnih agregata loši hidraulički uslovi za kvalitetno merenje protoka standardnim metodama, u radu se analiziraju moguće varijante snimanja prostornog rasporeda brzina. Za slučaj korišćenja elektormagnetnih sondi, obavljena je i provera uticaj a smetnji od strane magnetnog polja generatora. Na kraju, procenjena je moguća tačnost merenja protoka kao i cena takvog sistema.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Eksperimentalna hidraulička ispitivanja karakteristika cevne turbine HE ‘Đerdap II’ Hidraulički proračun naturalno uređenih rečnih tokova Kompleksan pristup oceni potencijala karstnih izdani za vodosnabdevanje – na primeru iz istočne Srbije Mogućnost korišćenja hidroenergetskog potencijala vode za hlađenje termoelektrana Uporedna analiza metoda za definisanje hidroloških...

Saradnja Dunavskih administracija za plovne puteve kroz projekat NEWADA

Autor: Mitrović Ivan Sažetak Reka Dunav postaje sve značajnija tema, kako u Srbiji, tako i u regionu i Evropskoj uniji. Evropska komisija usvojila je Strategiju Evropske Unije za dunavski region 08. decembra 2010. godine. Radi se o prvoj strategiji EU, u čiju izradu su aktivno uključene i zemlje koje nisu članice EU, među njima i Srbija. Strategija je bazirana na tri stuba: na uspostavljanju sistema bezbedne plovidbe i razvoju transporta i prateće infrastrukture, zaštiti životne sredine i održivom korišćenju prirodnog bogatstva i ekonomskom razvoju i jačanju regionalne saradnje i partnerstva u regionu Podunavlja. Jedan od projekata koji je kofmansiran od strane EU, a koji se odnosi na unapređenje saradnje između institucija koje se bave plovidbom na Dunavu, je i projekat NEWADA. Učesnik na ovom projektu je i Direkcija za vodne puteve, posebna organizacija Vlade Republike Srbije koja se bavi održavanjem i razvojem unutrašnjih plovnih puteva u Republici Srbiji na kojima važe međunarodni i međudržavni režimi plovidbe (reke Dunav, Sava i Tisa).   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Hidrološka analiza podslivova Prespanskog jezera Realizacija razvoja vodoprivredne infrastrukture u skladu sa strategijom iz Prostornog plana Srbije Višekriterijumsko vrednovanje biljnih vrsta za pejzažno uređenje rečnih obala (kejova) u gradskim zonama u Srbiji Naponsko stanje u zoni uzvodnog zuba gravitacione betonske brane Brana ‘Kafara’ (Sadd el-Kafara) u...

Primena SBR sistema u prečišćavanju komunalnih otpadnih voda sa parametarskim modelom postrojenja

Autor: Cvetković Dragan, Despotović Milan Sažetak Osnovni cilj ovog rada je da nas upozna sa tehnologijom korišćenja SBR (Sequenting Batch Reactor) sistema za prečišćavanje otpadnih voda. Pojavom savremenih PLC kontrolera ovi sistemi su otklonili ranije nedostatke i postali jedno od najefikasnijih rešenja za prečišćavanje otpadnih voda srednjih kapaciteta. U ovoj studiji je prezentovan parametarski modeliran sistem u programskom paketu CatiaV5.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Fizičke metode za prečišćavanje otpadnih voda – primena metode naizmeničnog mržnjenja i hlađenja i mikrotalasnog zagrevanja za obradu zauljenih voda Relacioni modeli i sadržaj baze podataka hidro-informacionog sistema Drina, zasnovan na GIS tehnologiji Iskustva na projektovanju vodoprivrednog sistema ‘Moyen Cheliff’ u Alžiru Jedno rešenje sistema daljinskog nadzora i upravljanja vodovodnim sistemom upotrebom bežične komunikacije Jedan primer poboljšanja hidrauličke upravljivosti sistema za prečišćavanje...

Brana ‘Kafara’ (Sadd el-Kafara) u Egiptu

Autor: Petrović Petar S. Sažetak Pre četrdeset šest vekova u Egiptu je sagrađena visoka brana od kamenog nabačaja ‘Kafara’ (Sadd el-Kafara). To je najstarija visoka brana na svetu čiji ostaci i danas postoje. Izgrađena je u pustinji Arabijske planine na oko 30 km južno od Kaira, ili na 11 km jugoistočno od grada Helvana (Helwan). Brana je pregradila povremeni tok reke Garavi (Wadi el-Garawi), desne pritoke Nila. Razlog za njeno građenje je, za ono vreme, bio malo neobičan – snabdevanje vodom nalazišta alabastera. Tek što je sagrađena, brana sa srušila pri prvom većem poplavnom talasu. Voda je odnela centralni deo brane dužine 52 t. Razlog rušenja bio je što je sama konstrukcija brane sa jezgrom od peska i šljunka učinila branu vodopropustljivom, a brana nije imala nikakav temeljni ispust niti preliv. Brana je imala građevinsku visinu od 14 m i dužinu u kruni od 113 t. Širina u kruni bila je 56 t, a pri dnu 98 t. U poprečnom preseku imala je dva masivna zida između kojih je bilo jezgro od peska i šljunka. Zapremina brane bila je oko 87 000 t3 materijala (kamena, peska i šljunka) koje je trebalo iskopati, transportovati i ugraditi u branu. Zapremina akumulacije (do krune brane) bila je oko 620 000 t3, a površina sliva oko 195 km2.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Procena sigurnosti brana Primena valjanog betona u izgradnji brana II deo – komponente i osobine valjanog betona Naponsko stanje u zoni uzvodnog zuba gravitacione betonske brane Ekonomski efekti navodnjavanja kapanjem u zasadu jabuke Višekriterijumsko vrednovanje biljnih vrsta za pejzažno uređenje rečnih obala (kejova) u gradskim zonama u...

Višekriterijumsko vrednovanje biljnih vrsta za pejzažno uređenje rečnih obala (kejova) u gradskim zonama u Srbiji

Autor: Lakićević Milena, Srđević Bojan, Blagojević Boško Sažetak Pejzažno uređenje rečnih obala je složen inženjerski zadatak na čiju uspešnost presudno utiče pravilan izbor vrsta drveća. U radu je pokazano kako se višekriterijumski metod analitički hijerarhijski proces (AHP) može koristiti za donošenje odluke o optimalnom dendrološkom sastavu za uređenje obala reka u gradovima Srbije. Vrednovanje sedam alternativnih vrsta drveća izvršeno je na osnovu kriterijuma biološke i ekonomske prirode. Primenjena su tri popularna metoda prioritizacije u AHP: metod sopstvenih vrednosti (EV), metod aditivne normalizacije (AN) i logaritamski metod najmanjih kvadrata (LLS). Na osnovu dobijenih rezultata predložen je, na opštem nivou, optimalni sastav drveća za uređenje rečnih obala u gradskim zonama u Srbiji.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Objektivno vrednovanje kriterijuma performanse sistema akumulacija Metodologija za procenu uticaja aktivnosti za obnavljanje ekoloških vrednosti rečnih tokova Prva limnološka istraživanja kvaliteta vode Srebrnog jezera u Srbiji Objektivno vrednovanje obnovljivih energija Strategija razvoja navodnjavanja u...

Mogućnost korišćenja hidroenergetskog potencijala vode za hlađenje termoelektrana

Autor: Savić Ljubodrag, Kuzmanović Vladan, Dašić Tina, Milovanović Bojan, Stevanović Vladimir, Gajić Aleksandar, Maslovarić Blaženka, Prica Sanja, Arnautović Dušan Sažetak U radu je prikazana mogućnost korišćenja hidroenergetskog potencijala rashladne vode termoelektrane sa otvorenim sistemom hlađenja. Rashladna voda otiče gravitaciono do recipijenta – reke, zbog čega se u periodu nižih vodostaja javlja pad koji je moguće iskoristiti u maloj hidoelektrani. Takva hidroelektrana radi sa promenljivim padom i približno konstantnim protokom, i to samo u periodima kada radi i termoelektrana. Koncepcija je prikazana na primeru male hidroelektrane koja će koristiti hidroenergetski potencijal rashladne vode TE ‘Nikola Tesla B’. Određeni su ekonomski pokazatelji ove hidroelektrane i ocenjeno je povećanje profitabilnosti imajući u vidu da postrojenje može biTI ostvareno u okvira Clean Development Mechanism (CDM) projekta, u skladu sa Kjoto protokolom. Dobijeni rezultati pokazuju da je projekat ekonomski prihvatljiv, a moguće ga je ostvariti sa standardnim hidroturbinama dostupnim na tržištu.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Mogućnost remedijacije izdani zagađene nitratima metodom in situ biodenitrifikacije Kompleksan pristup oceni potencijala karstnih izdani za vodosnabdevanje – na primeru iz istočne Srbije Modeliranje kvaliteta vode u zalivu primenom modela ravanskog tečenja Multilevel osmatranje kvaliteta podzemne vode u tradicionalnim osmatračkim objektima sa dugačkim filterom Vodoprtvedna osnova Crne Gore sa aspekta korišćenja...

Ekonomski efekti navodnjavanja kapanjem u zasadu jabuke

Autor: Potkonjak Svetlana, Bošnjak Biljana, Marjanović Strahinja Sažetak Savremena proizvodnja jabuke omogućava ostvarivanje visokih i stabilnih prinosa. Ona podrazumeva primenu svih potrebnih agrotehničkih mera kao i navodnjavanje, zaštitu od grada i mraza. Za postizanje prosečnog prinosa jabuke od 45.41 t/ha potrebno je bilo u ovom slučaju ukupno uložiti 54.271,87 €/ha i to: za zasnivanje zasada 34.745,91 €/ha (64,02%) u sistem za navodnjavanje 3.840,23 €/ha (7,08%) u zaštitu od grada 5.767,97 €/ha (10,62%) i u zaštitu od mraza 9.917,76 €/ha (18,27%).Na ovaj način rizik kod ove proizvodnje je sveden na najmanju moguću meru. Pri ovakvom načinu proizvodnje ostvaruje se neto dobit na nivou od 3.989,96 €/ha.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Uticaj navodnjavanja na sadržaj ukupne vode u lišću jabuke Ekonomska opravdanost razvoja navodnjavanja u našoj zemlji Stanje, problemi i potrebe unapređenja navodnjavanja u Srbiji Ublažavanje suše primenom navodnjavanja u proizvodnji kukuruza Stanje, problemi i perspektive razvoja navodnjavanja u Crnoj...

Naponsko stanje u zoni uzvodnog zuba gravitacione betonske brane

Autor: Milovanović Bojan, Kuzmanović Vladan, Savić Ljubodrag Sažetak Kao mera opšte stabilnosti kod gravitacionih betonskih brana, uzvodni zub je prvi put primenjen početkom 20. veka, dok se sa njegovom širom primenom otpočelo pedesetak godina kasnije. Međutim, do sada nije posvećena dužna pažnja proceni naponskog stanja u oblasti uzvodnog zuba. Cilj istraživanja je da se dobije pouzdana procena napona u ovoj zoni, sa posebnim osvrtom na napone zatezanja, koji mogu da izazovu prsline u betonu. Istraživanje je zasnovano na metodi konačnih elemenata, sa originalnim rešenjem za temeljnu spojnicu. Parametarskom analizom je obuhvaćen širok opseg visina brana, oblika uzvodnog zuba i karakteristika temelja.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Oscilacije vode u akumulacijama prouzrokovane promenama uzvodnog i nizvodnog graničnog proticaja Stanje, problemi i potrebe unapređenja navodnjavanja u Srbiji Stanje, problemi i perspektive razvoja navodnjavanja u Crnoj Gori Procena sigurnosti brana Hidrološka analiza podslivova Prespanskog...

Hidrološka analiza podslivova Prespanskog jezera

Autor: Popovska Cvetankaa, Sekovski Dimitrijab Sažetak Analiza podslivova može se prihvatiti kao strateški pristup u oceni stanja prirodnih resursa. Vodeći princip u ovome je da se postignu maksimalne koristi kod upravljanja vodnih resursa i ekosistema. Ovaj rad prezentira neka iskustva autora u razvijanju nekoliko projekta u Prespanskom regionu u okviru UNDP/GEF razvojnih programa i to onaj deo koji obuhvata hidrologiju i restaruacijske mere u slivu. Prespansko jezero je veoma interesntan problem sa hidrološkog i hidrogeološkog aspekta. Samo jezero nema površinski istek. Voda ističe u Ohridsko Jezero preko karstnog podzemlja visokih okolnih planina. Od 1984 vodostaj jezera je u opadanju, u 2000 za oko 9 m, a danas za oko 7 m ispod srednjeg višegodišnjeg vodostaja. Za potrebu integriranog plana za upravljanje sa jezerskim vodama i ekosistemima proračun vodnog bilansa bilo neophodno modeliranja padavina i isticanja. Ovaj rad prezentira samo deo tih analiza: fizičko-geografske karakteristike sliva, podela na podslivove na bazi podataka o pokrivaču i koriščenju zemljišta, geološke i hidogeološke karakteristike.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Uporedna analiza varijantnih rješenja hidroenergetskog iskorištenja gornjeg dijela rijeke Morače Analiza promena intenziteta poplava na malim ravničarskim slivovima u severoistočnom Ilinoisu Analiza kiša metodom parcijalnih serija Analiza strukture vremenske serije potrošnje vode u Sarajevskom vodovodnom sistemu Realizacija razvoja vodoprivredne infrastrukture u skladu sa strategijom iz Prostornog plana...