3218559 3370177 mtina@grf.bg.ac.rs

Ekološki kvalitet zemljišta u slivu i uticaj na kvalitet voda buduće akumulacije “Selova”

Autor: Kadović Ratko, Belanović Snežana, Knežević Milan Sažetak U ovom radu je analiziran ekološki kvalitet zemljišta u slivu akumulacije “Selova” i mogući uticaj na kvalitet voda buduće akumulacije. Ekološki kvalitet zemljišta je u funkciji: pristupačnosti elemenata biljne ishrane (azota, fosfora, baznih katjona), statusu acidifikacije, akumulaciji ugljenika, i indikatora sorpcije teških metala. Proučavanja su obavljena za devet tipova zemljišta na osnovu analiza pojedinih zemljišnih svojstava. Voda je najznačajnija komponenta za transport hranljivih materija u zemljištu, gde zemljište ima glavnu filtersku ulogu. Stoga je poznavanje ekološkog kvaliteta zemljišta značajan parametar za utvrđivanje kvaliteta voda u slivnom području.   preuzmite pun tekst Srodni članci: Uticaj protiverozionih radova u slivu reke toplice uzvodno od brane “Selova” na intenzitet erozije zemljišta SWQI kvalitet vode akumulacije Barje Uticaj navodnjavanja na prinos, kvalitet i evapotranspiraciju semenske soje Analiza mogućnosti navodnjavanja korišćenjem vode iz akumulacije “Zavoj” Stanje erozije u slivu Grliške reke pre i posle formiranja akumulacije...

Analiza mogućnosti navodnjavanja korišćenjem vode iz akumulacije “Zavoj”

Autor: Potić Olivera, Trajković Slaviša Sažetak U ovom radu prikazani su rezultati višenamenskog korišćenja akumulacije “Zavoj”, za vodosnabdevanje Pirota, Niša i Bele Palanke, kao i za navodnjavanje do 9,000 ha poljoprivrednih površina. Potrebe za vodom za vodosnabdevanje određene su prema srednje godišnjim potrebama, na osnovu kojih su određene i srednje mesečne potrebe za vodom. Rezultati sprovedenih analiza pokazuju, da akumulacija (Zavoj( može da obezbedi određenu količinu vode za vodosnabdevanje, a ispuštena voda iz akumulacije, nakon iskorišćenja njenog hidroenergetskog potencijala-regulisani proticaji u Nišavi, za hidromelioracione sisteme u slivu Nišave i značajno utiče na oplemenjavanje malih voda u sušnom periodu. Za utvrđivanje stanja vodoprivrednog sistema korišćen je simulacioni model HEC-5.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: SWQI kvalitet vode akumulacije Barje Analiza strukture vremenske serije potrošnje vode u Sarajevskom vodovodnom sistemu Praćenje promena vodenih površina za područje vojvodine korišćenjem Landsat ETM+ i TM satelitskih snimaka Ublažavanje suše primenom navodnjavanja u proizvodnji kukuruza Stanje erozije u slivu Grliške reke pre i posle formiranja akumulacije...

Primena standardizovanog indeksa padavina za određivanje pojava suficita i deficita vode na području Surčinskog donjeg polja

Autor: Stričević Ružica, Đurović Nevenka, Pivić Radmila Sažetak Surčinsko donje polje ima veliki značaj sa aspekta poljoprivrede i vodosnabdevanja. Na njemu se javljaju mnogi problemi vezani za vode i zemljište. U cilju boljeg planiranja razvoja melioracija kao i redovnog održavanja potrebno je sa više aspekata analizirati učestalost sušnog perioda, intenzitet suše, uticaj suše na smanjenje prinosa. Cilj ovoga rada je da se primenom metoda nizova, standardizovanog indeksa padavina (SPI) i indeksa suše (RDI) utvrdi intenzitet i učestalost suše na Surčinskom donjem polju. Primenom teorije nizova utvrđeno je da je trajanje suše veoma kratkotrajno (1 do 2 sezone) a kumulativni deficit iznosi 130 mm za vegetacioni period, i 82 i 63 mm za vanvegetacioni period. Na osnovu dobijenih rezultata nije bilo osnove za određivanje intenziteta suše. Standardizovani indeks padavina jasnije pokazuje cikličnost kišnog odnosno sušnog perioda. Suša se javlja samo u toku 7 vegetacionih sezona od 55 analiziranih a jaka suša samo 5 puta i to veoma neregularno. U van-vegetacionom periodu suša se javila 8 puta, a jaka suša 3 puta. Dobijeni rezultati ukazuju da se javljaju i veoma prevlažene godine. U vegetacionom periodu osmotrene su 4 vrlo vlažne sezone, a u vanvegetacionom čak 11 vlažnih sezona od kojih 3 veoma vlažne. Ako se analiziraju sve osmotrene godine, može se primetiti da ima više vlažnih od sušnih godina i u vegetacionom i u vanvegetacionom periodu. Rezultati dobijeni primenom RD indeksa jasno ukazuju da postoji značajna veza između padavina i potencijalne evapotranspiracije jer se trendovi podudaraju sa standardizovanim indeksom padavina. Veći broj kišnih perioda ukazuje da održavanje drenažnih kanala ima prioritetan značaj u melioracijama, dok izgradnja sistema za navodnjavanje za ratarske useve...

Razvoj alata za prikaz podataka u programu ARCMAP

Autor: Božić Mile, Milošev Dejan, Nikolić Goran, Stević Dragiša Sažetak Na projektu NPV-49b – “Upravljanje vodno-sonim režimom u uslovima navodnjavanja”, Institut za vodoprivredu “Jaroslav Černi”, Beograd, angažovan je na prikupljanju, sistematizaciji i analizi podataka o kvantitetu i kvalitetu voda, klimi (temperatura, padavine, osunčanost, vlažnost vazduha brzina vetra), režimu podzemnih i površinskih voda, količini voda datih za navodnjavanje i prinosa na predmetnim parcelama. Posle godinu dana rada na ogledima vezanim za projekat, bili smo součeni sa problemom predstavljanja i korišćenja prikupljenih podataka i otežanom analizom, zbog velikog broja podataka. Za realizaciju navedenih istraživanja Institut je oformio ogledno polje na površinama u vlasništvu PKB Korporacije A.D., gazdinstvo “7. juli” Jakovo. Izradom alatke ChemGraph omogućen je brz i tačan prikaz, u okviru softverskog paketa ArcMap, parametara koje smo tokom vremena prikupili i obradili.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Model strukture podataka geoinformacionog sistema vodoprivrede Srbije Metode za prikupljanje podataka u geoinformacionom sistemu vodoprivrede Srbije Relacioni modeli i sadržaj baze podataka hidro-informacionog sistema Drina, zasnovan na GIS tehnologiji Vodno-soni režim zemljišta u navodnjavanju sa aspekta problema zaslanjivanja u Surčinskom donjem polju Metodologija za izradu vodoprivrednog bilansa...

Praćenje promena vodenih površina za područje vojvodine korišćenjem Landsat ETM+ i TM satelitskih snimaka

Autor: Jovanović Dušan, Govedarica Miro, Pržulj Đorđe Sažetak Ovaj rad prezentuje metode za otkrivanje promena na vodenim površinama korišćenjem softverskih rešenja Leica Erdas Imagine 9.0 i Feature Analyst 4.0. Ulazni podaci na kojima je vršena analiza su satelitski snimci Landsat TM satelita od 1987, 1991 i 1992 i Landsat ETM+ 2000 godine. Metode praćenja promena su bazirane automatizmima i na principima daljinske detekcije. Na snimcima je izvršena klasifikacija vode i vodenih površina i detekcije promena u datom vremenskom periodu. Analiza je rađena nad digitalnim podacima, a rezultati su dati u vektorskom i rasterskom formatu.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Dinamičko praćenje deformacionih struktura u realnom vremenu Metode za prikupljanje podataka u geoinformacionom sistemu vodoprivrede Srbije Detekcija podzemnih voda i tokova georadarom Ublažavanje suše primenom navodnjavanja u proizvodnji kukuruza Model strukture podataka geoinformacionog sistema vodoprivrede...

Metode za prikupljanje podataka u geoinformacionom sistemu vodoprivrede Srbije

Autor: Luković Ivan, Govedarica Miro, Pajić Vladimir Sažetak Cilj Geoinformacionog sistema (GIS) vodoprivrede Srbije je da obezbedi upravljanje prostornim podacima Republike Srbije i njihovo korišćenje u različitim oblastima poslovanja. Geoinformacioni sistem treba da bude deo nacionalne infrastrukture prostornih podataka, kao i deo šire, evropske infrastrukture prostornih podataka. Evropska unija je kroz Okvirnu direktivu o vodi deklarisala zahteve o podacima koje jedna takva infrastruktura treba da obuhvati. Ova Direktiva sadrži predlog opšte organizacije tih podataka. Prema Direktivi, organizacija podataka definisana je u obliku modela podataka i strukture lejera. Metode za prikupljanje podataka koje će biti razvijene i uključene u GIS vodoprivrede Srbije, omogući će prikupljanje odgovarajućih podataka i njihovo inkorporiranje u navedenu organizaciju podataka. U ovom radu biće prikazane metode za određivanje granica slivnih područja, bazirane na analizi digitalnih modela terena, kao i metode za prikupljanje podataka o površinskim vodnim telima, bazirane na daljinskoj detekciji. Primenom tih metoda, moguće je pokriti dve važne grupe podataka: (i) o rečnim slivovima i (ii) o kategorijama površinskih vodnih tela. Te dve grupe istovremeno predstavljaju lejere, koje propisuje Okvirna direktiva o vodi.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Model strukture podataka geoinformacionog sistema vodoprivrede Srbije Metodologija za izradu vodoprivrednog bilansa Srbije Problemi strukturnog prilagođavanja vodoprivrede u konteksu tranzicije i Evropske integracije Srbije Ekonomske karakteristike vodoprivrede i vodoprivredne usluge Zavisnost osnovnih komponenti hidrološkog bilansa...

Otvorena softverska arhitektura za modeliranje, simulaciju i upravljanje distributivnim vodovodnim sistemima

Autor: Erdeljan Aleksandar, Lendak Imre, Vukmirović Srđan, Čapko Darko Sažetak Na tržištu se može naći velik broj kvalitetnih softverskih rešenja koja se koriste u oblastima modeliranja, simulacije i upravljanja distributivnim vodovodnim sistemima. Nedostatak ovih proizvoda je da uglavnom ne mogu međusobno da komuniciraju. Rad predlaže softversku arhitekturu koja omogućava integraciju različitih softverskih proizvoda za modeliranje, simulaciju i upravljanje vodovodnim distributivnim mrežama. Ti softverski proizvodi se posmatraju kao podsistemi i njihova funkcionalnost je očuvana. Time se dobija jedinstven sistem u kome su delovi posvećeni svojstvenim problemima međusobno povezani. Predloženo rešenje se sastoji od zajedničkog softbus-a i softverskih adaptera koji povezuju podsisteme sa softbus-om. Koncept je proveren povezivanjem alata EPANET, MATLAB i SCADA softvera u jedinstvenu celinu. Rešenje je proširivo jer se dodavanjem novih adaptera omogućava povezivanje proizvoljnog broja novih softvera u sistem.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Jedno rešenje sistema daljinskog nadzora i upravljanja vodovodnim sistemom upotrebom bežične komunikacije Fazi ekspertsko upravljanje izborom optimalnog hidroenergetskog resursa Modeliranje procesa padavine – oticaj na podslivovima sliva Drine metodom transformacionih funkcija Vodosnabdevanje i održivo upravljanje podzemnim vodnim resursima u Srbiji Model strukture podataka geoinformacionog sistema vodoprivrede...

Metodologija za izradu vodoprivrednog bilansa Srbije

Autor: Prohaska Stevan, Isailović Dragoslav, Majkić Brankica, Arsić Miomir Sažetak U radu se daje kratak pregled savremenog pristupa za izradu vodoprivrednog bilansa Srbije. Prikazana metodologija u velikoj meri oslanja se na prethodne metodologije nastale u periodu od 1980 do 1988. godine. Ipak, ova metodologija uzima u obzir nove pristupe upravljanja vodama kao i nova tehnološka dostignuća u ovim aktivnostima (GIS). Teritorija Srbije (bez Kosova i Metohije) je podeljena na 19 bilansnih jedinica, za koje su prikupljeni raspoloživi podaci, tokom perioda trajanja projekta (2004-2007). Izrada vodoprivrednog bilansa Srbije zahteva podatke koji se redovno prikupljaju (hidrometeorološki podaci) kao i podatke koji se ne prikupljaju i ne čuvaju sistematično (podaci o režimu podzemnih voda, zahvatanju i ispuštanju voda). Može se zaključiti da su podaci o zahvatanju i ispuštanju otpadnih voda gotovo neupotrebljivi, zbog slabe organizacije prikupljanja podataka i neadekvatne analize i provere dobijenih podataka Neadekvatni i nepouzdani postojeći podaci predstavljaju limitirajući faktor za izradu vodoprivrednog bilansa Srbije. Usled navedenog razloga, predloženo je da se uspostave nove (ili usavrše postojeće) institucije odgovorne za prikupljanje podataka o režimu podzemnih voda a naročito o zahvaćenim i ispuštenim količinama otpadnih voda.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Zavisnost osnovnih komponenti hidrološkog bilansa Srbije Model strukture podataka geoinformacionog sistema vodoprivrede Srbije Metodologija za procenu uticaja aktivnosti za obnavljanje ekoloških vrednosti rečnih tokova Kompleksan pristup oceni potencijala karstnih izdani za vodosnabdevanje – na primeru iz istočne Srbije Problemi strukturnog prilagođavanja vodoprivrede u konteksu tranzicije i Evropske integracije...

Kriterijumi za vrednovanje i izbor varijanti regionalnih vodovodnih sistema

Autor: Dražić Predrag Sažetak Regionalni vodovodni sistemi predviđeni su Prostornim planom Republike Srbije i Strategijom vodoprivredne osnove Republike. U radu su razmatrani kriterijumi za vrednovanje varijanti regionalnih vodovodnih sistema. Istaknuto je da odabrani kriterijumi moraju biti u saglasnosti sa ciljevima koji treba da dostigne vodoprivredni sistem, i suočeni sa realnošću, a kriterijumi egzaktno formalizovani. Kod višekriterijumskog ocenjivanja potrebno je primeniti metriku za izbor dopustivog rešenja koje je ‘najbliže’ idealnom rešenju. Takođe je potrebno primeniti ‘balansirajući faktor’ između ukupne koristi i maksimalnog odstupanja od idealne vrednosti po nekom kriterijumu.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Višekriterijumska analiza varijanti rekonstrukcije regionalnog vodozahvatnog sistema metodom PROMETHEE Pouzdanost složenih vodovodnih sistema na primeru RVS Dubovac-Zrenjanin-Kikinda Relacioni modeli i sadržaj baze podataka hidro-informacionog sistema Drina, zasnovan na GIS tehnologiji Jedno rešenje sistema daljinskog nadzora i upravljanja vodovodnim sistemom upotrebom bežične komunikacije Model strukture podataka geoinformacionog sistema vodoprivrede...

Fazi ekspertsko upravljanje izborom optimalnog hidroenergetskog resursa

Autor: Stevović Svetlana, Đurović Željko Sažetak Hidropotencijal je obnovljivi energetski resurs, čista energija. Ipak, prilikom hidroenergetskog iskorišćenja vodotoka, dolazi do svojevrsnih poremećaja životne sredine. Da bi se izabralo optimalno rešenje, koje sa jedne strane ima maksimalne moguće tehničke performanse i ekonomsko-finansijske karakteristike, a sa druge strane se harmonično uklapa u životnu sredinu i društveno-političko okruženje, može se poslužiti savremenim matematičkim modelima veštačke inteligencije. Fazi logika i ekspertski sistemi pružaju idealan okvir za izbor optimalnog rešenja hidroenergetskog iskorišćenja vodotoka, uz ravnopravno i jednovremeno uključivanje svih relevantnih ulaznih varijabli, među kojima se pored tehno-ekonomskih, naravno nalaze i one koje predstavljaju istorijsko-političke faktore i na odgovarajući način kvantifikovane uticaje na životnu sredinu.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Uporedna analiza varijantnih rješenja hidroenergetskog iskorištenja gornjeg dijela rijeke Morače Upravljanje rizicima u vodoprivredi Propagacija neodređenosti kod linijskih modela otvorenih tokova Povećanje efikasnosti upravljanja akumulacijama u periodu odbrane od poplava – na primeru Hidroenergetskog sistema na Trebišnjici Male hidroelektrane ne mogu biti zamena za velika i srednja hidroenergetska postrojenja – na primeru Crne...

Male hidroelektrane ne mogu biti zamena za velika i srednja hidroenergetska postrojenja – na primeru Crne Gore

Autor: Đorđević Branislav, Šaranović Milinko, Vujadinović Srđan Sažetak Tvrdnja tzv. ‘ekoloških eksperata’ da se ne smeju graditi hidroelektrane na većim vodotocima, već da se sve potrebe za energijom mogu podmiriti iz malih hidroelektrana – predstavlja i energetsku i ekološku besmislicu. Energetsku – jer su potencijali malih elektrana najčešće deset do dvadeset puta manji od potencijala velikih elektrana, ekološku – jer su male elektrane u ekološkom pogledu neuporedivo nepovoljnije od velikih, jer se najčešće radi o derivacionim postrojenjima, sa velikim uticajem na vodne režime. Autori razmatraju poželjnu strategiju iskorišćenja vodnih potencijala Crne Gore. Na većim rekama – Morači, Komarnici, Pivi, Tari, Ćehotini, Limu i Ibru – Crna Gora može da realizuje hidroenergetski potencijal u granicama [5,4÷6,1] TWh/god, zavisno od varijante korišćenja voda. Na postojećim objektima je iskorišćeno oko 1,67 TWh/god, instalisane snage 658 MW. Na malim elektranama ukupni potencijal koji je do sada sagledan iznosi oko 0,41 TWh/god., što je oko 15 puta manje od potencijala na velikim hidroelektranama. Pošto se okvirne potrebe Crne Gore u električnoj energiji oko 2021. godine procjenjuju na oko 6,9 TWh/god., stepen pokrivenosti elektroenergetskog konzuma obnovljivom energijom iz hidroelektrana mogao bi da dostigne vrednost i preko 80%, što bi Crnu Goru svrstalo u sam svetski vrh. Veće elektrane su dispozicionim merama skladno uklopljene u ekološko okruženje. Međutim, imajući u vidu postulat o Crnoj Gori kao ekološkoj državi, neophodno je da se definišu jasni uslovi i kriterijumi za iskorišćenje dela vodnih snaga koji se koristi preko malih hidroelektrana. U radu se razmatraju mogućnosti realizacije malih elektrana u Crnoj Gori i analiziraju uslovi i kriterijumi njihovog uklapanja u ekološko i socijalno okruženje. Uslovi za to uklapanje su znatno...

Pregled i primena rezultata savremenih hidrauličkih istraživanja u projektovanju preliva visokih brana – drugi deo

Autor: Erčić Živodar Sažetak U drugom delu rada se ukratko opisuju objekti za rasipanje energije, posebno bučnice sa klasičnim i prinudnim hidrauličkim skokom. Izneti su rezultati savremenih istraživanja u vezi sa određivanjem oblika i dimenzije ovih objekata. Predložen je metod za određivanje projektnog protoka prema konceptu projektovanja zasnovanom na učinku. Izneti su osnovni principi za određivanje koncentracije vazduha i koncentracije ukupno rastvorenog gasa u vodi.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Pregled i primena rezultata savremenih hidrauličkih istraživanja u projektovanju preliva visokih brana – četvrti deo Primena valjanog betona u izgradnji brana, IV deo – građenje, kontrola kvaliteta i ekonomski aspekti Hidraulička modelska ispitivanja stepenastog preliva na dva modela različitih razmera Problemi strukturnog prilagođavanja vodoprivrede u konteksu tranzicije i Evropske integracije Srbije Rezultati eksperimentalnog istraživanja nivoa vibracija na ustavi ‘Tomaševac’-Hidrosistem...

Nikita Andrejev: Pedeset godina nakon ledene poplave severozapadnog podunavskog dela Bačke, VDP ‘Zapadna Bačka’, Sombor, 2006

Autor: Đorđević Branislav Sažetak Članak nema sažetak.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Kvalitet vode u akumulaciji ‘Barje’ petnaest godina nakon formiranja i nultog ispitivanja Hidrološko-hidrauličke analize u funkciji sprovođenja odbrane i upravljanja poplavnim vodama tokom poplave na Tamišu 2005. godine Praveen Kumar, Jay C. Alameda, Peter Bajcsy, Mike Folk, Momcilo Markus, Hydroinformatics: Data integrative approaches in computation, analysis and modeling, CRC, Taylor & Francis Group Vojislav D. Vukmirović, Dragutin Ž. Pavlović, Primenjena hidrologija – zbirka zadataka, Građevinski fakultet, Beograd, 2005 Pripremljen je Prostorni plan Republike...

Višekriterijumska analiza varijanti rekonstrukcije regionalnog vodozahvatnog sistema metodom PROMETHEE

Autor: Bajčetić Ratko, Srđević Bojan Sažetak Za realni slučaj rekonstrukcije/izgradnje jednog od važnijih regionalnih vodozahvatnih sistema u hidrosistemu DTD u Vojvodini prikazan je celoviti postupak višekriterijumske analize i izbora najbolje varijante između više ponuđenih u tehničkoj dokumentaciji. Težište je stavljeno na manipulaciju kriterijumima i definisanje različitih scenarija analize. Korišćen je pogodan postupak dovođenja svih kriterijuma (dakle i kvalitativnih) u kvantitativnu i samerljivu metriku, a dva uvedena kriterijuma su originalna i odnose se na samostalnu upravljivost sistema i ekološke efekte. Problem odlučivanja postavljen je za regionalni sistem Bezdan, a zatim rešen metodom PROMETHEE u kome su preferentne funkcije, pripadajući parametri i težine četiri kriterijuma tretirani putem šest scenarija analize.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Analiza kiša metodom parcijalnih serija Pouzdanost složenih vodovodnih sistema na primeru RVS Dubovac-Zrenjanin-Kikinda Modeliranje vodovodnih sistema – optimizacija parametara modela primenom PEST metode Modeliranje ravanskog strujanja metodom etapnog rešavanja članova jednačina Jedno rešenje sistema daljinskog nadzora i upravljanja vodovodnim sistemom upotrebom bežične...

Rezultati eksperimentalnog istraživanja nivoa vibracija na ustavi ‘Tomaševac’-Hidrosistem DTD

Autor: Popović Emil, Folić Radomir Sažetak Na objektu ustave “Tomaševac” zapažen je povišen nivo vibracija segmentnog zatvarača srednjeg polja. Sprovedeno je probno i osnovno merenje intenziteta vibracija. Program eksperimentalne analize vibracija tokom osnovnog merenja je obuhvatio merenje nivoa vibracija konstrukcije segmentnog zatvarača i ispitivanje konstrukcije segmentnog zatvarača putem merenjem efektivnih vrednosti vibracionih parametara. Korišćena je vremenska, frekventna i fazna analiza vibracionih parametara. Analizom rezultata merenja dobijeni su oblici deformacija segmentnog zatvarača srednjeg polja ustave “Tomaševac” za prva dva tona. Rezultati istraživanja ukazuju da je najverovatniji uzrok pojave vibracija dejstvo hidrostatičkog pritiska na telo segmentnog zatvarača sa uzvodne strane, a ne udar vodenog mlaza i turbulencija prilikom isticanja.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Uticaj opadanja nivoa podzemnih voda na procese starenja vodozahvatnih objekata na primeru izvorišta ‘Trnovče’ Zaštita dunavskog nasipa od talasa na ušću Nere plovnim objektima Merenje protoka na kratkim objektima u hidraulički neregularnim uslovima na primeru HE ‘Đerdap 2’ Oblikovanje ulaza u zaliv primenom modela ravanskog i prostornog tečenja Modeliranje vodovodnih sistema – optimizacija parametara modela primenom PEST...

Zaštita dunavskog nasipa od talasa na ušću Nere plovnim objektima

Autor: Gavrilović Svetozar, Bužek Ladislav Sažetak Odbrana od poplava na sektoru D.7 aprila 2006 godine zahtevala je preduzimanje specifičnih mera zaštite deonice dunavskog nasipa na ušću reke Nere na kojoj je došlo do proboja 27.03.1981 godine kao posledica višednevnog dejstva snažnih talasa od Košave. Branioci nasipa u takvim uslovima našli su rešenje zaštite slabog mesta, pored ostalih mera, i postavljanjem plovnih objekata ispred nasipa koji su primili glavni udar talasa.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Nova metoda za definisanje višestruke koincidencije poplavnih talasa na složenim rečnim sistemima Zaštita naseljenih područja od poplava pomoću retenzionih bazena Merenje protoka na kratkim objektima u hidraulički neregularnim uslovima na primeru HE ‘Đerdap 2’ Modeliranje kvaliteta vode u zalivu primenom modela ravanskog tečenja Zaštita “plavo-zelenih koridora” na visokourbanizovanim područjima – primer Kaljavog potoka u...

Vojislav D. Vukmirović, Dragutin Ž. Pavlović, Primenjena hidrologija – zbirka zadataka, Građevinski fakultet, Beograd, 2005

Autor: Dašić Tina, Đorđević Branislav Sažetak Članak nema sažetak.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Husno Hrelja: Inženjerska hidrologija, Građevinski fakultet Univerziteta u Sarajevu, 2007 Georgije Hajdin: Mehanika fluida, knjiga treća, dodatna poglavlja, Građevinski fakultet, Beograd, 2009 Potresi izazvani akumuliranom vodom, Prof dr Petar Stojić i Rodoljub Lalić, Građevinski fakultet Sveučilišta u Splitu, Split, 1994 Tihoslav D. Tošić: Tehnologija proizvodnje čeličnih konstrukcija, Građevinska knjiga, Beograd, 2007 Hidrotehničke konstrukcije, drugi deo, Prof-dr Petar S. Petrović, Izd. Gradevinski fakultet Univerziteta u...

Hidraulička modelska ispitivanja stepenastog preliva na dva modela različitih razmera

Autor: Žugić Dragiša, Kapor Radomir, Pop Trajković Vladimir, Petrović Novica, Rula Milan Sažetak U radu se prikazuju hidraulička modelska ispitivanja stepenastog preliva brane “Bogovina”, koja će biti izgrađena u okolini Bora. U toku ispitivanja korišćeni su hidraulički model celine i parcijalni hidraulički model. Na modelu celine, u razmeri za dužine 1:45, predstavljeni su deo akumulacije brana sa prelivom i slapištem i nizvodni deo rečne doline. Na parcijalnom modelu, u razmeri za dužine 1:12, predstavljen je samo deo prelivne ivice koji je manji od širine jednog prelivnog polja. Ispitivanja na modelu celine merodavna su za određivanje propusne moći preliva, a ispitivanja na parcijalnom modelu za određivanje disipacije energije na stepenastom brzotoku preliva.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Numeričko upoređivanje konceptualno različitih modela protoka i transporta u poroznoj sredini Procena propusne moći dvostrukog bočnog preliva Kvalitet vode u akumulaciji ‘Barje’ petnaest godina nakon formiranja i nultog ispitivanja Primena modela HBV za hidrološku prognozu na slivu reke Jadar Oblikovanje ulaza u zaliv primenom modela ravanskog i prostornog...

Praveen Kumar, Jay C. Alameda, Peter Bajcsy, Mike Folk, Momcilo Markus, Hydroinformatics: Data integrative approaches in computation, analysis and modeling, CRC, Taylor & Francis Group

Autor: Dašić Tina, Đorđević Branislav Sažetak Članak nema sažetak.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Branislav Đorđević i Milinko Šaranović, Hidroenergetski potencijali Crne Gore – mogućnosti korišćenja za razvoj i unapređenje životne sredine, Crnogorska akademija nauka i umjetnosti, Podgorica, 2007 Potresi izazvani akumuliranom vodom, Prof dr Petar Stojić i Rodoljub Lalić, Građevinski fakultet Sveučilišta u Splitu, Split, 1994 Pripremljen je Prostorni plan Republike Srbije Hidrotehničke konstrukcije, drugi deo, Prof-dr Petar S. Petrović, Izd. Gradevinski fakultet Univerziteta u Beogradu Navodnjavanje poljoprivrednih useva Prof, dr Đuro Bošnjak, Izd. Univerzitet u Novom Sadu, Poljoprivredni fakultet, Novi Sad,...

Numerička simulacija koncentrisanog ispuštanja izbagerovanog nanosa u maticu reke

Autor: Jovanović Miodrag, Kapor Radomir, Prodanović Dušan, Zindović Budo Sažetak Ovaj rad govori o mogućnostima predviđanja hidrauličkih posledica koncentrisanog ispuštanja izbagerovanog materijala u maticu reke pomoću numeričkog modela ravanskog tečenja. Pokazuje se da se numeričkim simulacijama može efikasno reprodukovati strujno polje, raspored koncentracije i raspored zasipanja u rečnom koritu. Posebno je razmotren problem kalibracije modela. Kao primer, prikazani su rezultati koji se odnose na koncentrisano ispuštanje nanosa izbagerovanog iz Čukaričkog zaliva u maticu reke Save.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Metod za proračun pronosa nanosa na sektoru reke Dunav uzvodno od Novog Sada Numerička simulacija strujanja u modelu Kaplan turbine Numerička simulacija hidrauličkih posledica havarija brana na pepelištima Numerička simulacija prostornog strujanja na prelivima Stanje erozije u slivu Grliške reke pre i posle formiranja akumulacije...

Višekriterijumska optimizacija lokacija marina na crnogorskom primorju

Autor: Tomović Sreten Sažetak U radu je prikazano višekriterijumsko određivanje lokacija marina, u sadašnjim i budućim uslovima, na crnogorskom primorju. Definisan je izbor kriteijumskih funkcija sa ekološkog, ekonomskog, bezbjednosnog za plovidbu specifičnog aspekta, aspekta ocjene pogodnosti lokacije i prikazan je postupak zadavanja težina kriterijumima. Višekriterujumskom analizom određuje se kompromisno rješenje kojom se usklađuju različiti interesi. Kompromisno rješenje je predlog, konačnu odluku donosi donosilac odluke.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Modeliranje ravanskog strujanja metodom etapnog rešavanja članova jednačina Ekonomske karakteristike vodoprivrede i vodoprivredne usluge Branislav Đorđević i Milinko Šaranović, Hidroenergetski potencijali Crne Gore – mogućnosti korišćenja za razvoj i unapređenje životne sredine, Crnogorska akademija nauka i umjetnosti, Podgorica, 2007 Ekonomska efikasnost i rizici javnog preduzeća u vodoprivredi Srbije Hidrodinamička analiza proširenja izvorišta ‘Petrovaradinska ada’ u Novom...

Branislav Đorđević i Milinko Šaranović, Hidroenergetski potencijali Crne Gore – mogućnosti korišćenja za razvoj i unapređenje životne sredine, Crnogorska akademija nauka i umjetnosti, Podgorica, 2007

Autor: Dašić Tina Sažetak Članak nema sažetak.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Vodoprtvedna osnova Crne Gore sa aspekta korišćenja hidropotencuala Razvojne projekte na slivu Drine uskladiti sa zahtevima očuvanja životne sredine Mogućnosti i ograničenja kod obezbjeđenja uslova za korišćenje preostalog tehnički iskoristivog hidroenergetskog potencijala glavnih površinskih vodotoka Crne Gore Ciljevi vodoprivrednog razvoja Crne Gore Husno Hrelja: Inženjerska hidrologija, Građevinski fakultet Univerziteta u Sarajevu,...

Stanje erozije u slivu Grliške reke pre i posle formiranja akumulacije “Grlište”

Autor: Stefanović Tomislav, Bilibajkić Svetlana, Braunović Sonja, Nikić Zoran Sažetak U radu su analizirane promene stanja erozionih procesa i produkcije nanosa u slivu Grliške reke nastale nakon izgradnje brane i izvođenja antierozionih radova u slivu i koritu. Stanje erozionih procesa i proračunata produkcija nanosa (2006. god) upoređeni su sa odgovarajućim veličinama iz perioda izrade projekta (1987. god). Stanje erozije prikazano je prema klasifikaciji Gavrilovića, a proračun produkcije nanosa, iz dela sliva Grliške reke koji gravitira akumulaciji (Grlište(, urađen je po metodi S. Gavrilovića.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Postojeće stanje izgrađenosti na slivu Drine Mogući budući razvoj na slivu reke Drine Stanje, problemi i potrebe unapređenja navodnjavanja u Srbiji Ocena rizika od erozije rečnog korita oko mostovskih stubova Curenje brana od valjkom zbijenog betona: stanje stvari sa predlogom promena – u znak sećanja na one koji su znali pre mnogih da ‘valjaju’ beton — srpskim neimarima Đorđu Lazareviću i Jovanči...

Jednostavna empirijska formula za proračun referentne evapotranspiracije

Autor: Trajković Slaviša Sažetak Međunarodna komisija za navodnjavanje i odvodnjavanje (ICID) i Organizacija Ujedinjenih Nacija za ishranu i poljoprivredu (FAO) predlažu Penman-Monteith metodu za proračun referentne evapotranspiracije. Ova metoda zahteva veliki broj klimatskih podataka koje nisu dostupne na većini meteoroloških stanica. U takvim uslovima često se koristi jednostavna Hargreaves metoda koja traži samo podatke o temperaturi vazduha. Međutim, ova metoda zahteva kalibraciju. Cilj ovog rada je da se pokaže da li Hargreaves formula izmenjena nakon kalibracije može da se koristi kao zamena za FAO-56 Penman-Monteith. Dobijeni rezultati snažno podržavaju korišćenje izmenjene Hargreaves formule za proračun evapotranspiracije.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Metod za proračun pronosa nanosa na sektoru reke Dunav uzvodno od Novog Sada Ublažavanje suše primenom navodnjavanja u proizvodnji kukuruza Jedno rešenje sistema daljinskog nadzora i upravljanja vodovodnim sistemom upotrebom bežične komunikacije Model strukture podataka geoinformacionog sistema vodoprivrede Srbije Zavisnost osnovnih komponenti hidrološkog bilansa...

Vodno-soni režim zemljišta u navodnjavanju sa aspekta problema zaslanjivanja u Surčinskom donjem polju

Autor: Dragović Svetimir, Božić Mile, Stević Dragiša, Rudić Dragan, Vasić Gradimir Sažetak Korišćenje vodnih resursa u poljoprivredi primenom navodnjavanja, u cilju povećanja prinosa i stabilizacije proizvodnje hrane, strateški je cilj poljoprivrednih proizvođača i društva u celini. Pri tom, mora se voditi računa o zaštiti i očuvanja zemljišta i životne sredine, jer se sve više koristi voda neodgovarajućeg kvaliteta, slabije ili jače mineralizovana, ili otpadne vode iz različitih izvora, U tom cilju, izvršena su ispitivanja vodno- sonog režima na oglednom punktu na površinama sistema za navodnjavanje “Donje Polje” poljoprivrednog gazdinstva “7.juli” Jakovo, PKB Korporacija AD Tip zemljišta na kojem su vršena ispitivanja je ritska crnica karbonatna. Po mehaničkom sastavu u humusnom horizontu je glina sa preko 40% koloidne gline blago kisele do neutralne reakcije, sa 3,5-5% humusa. Količina i raspored padavina u 2005 godini bila je na nivou prosečnih, pa je bilo potrebno tri puta zalivati lucerku, kada je dato ukupno 100 mm vode. Godina 2006 je bila sa visokim padavinama u periodu vegetacije, te nije bilo potrebe za navodnjavanjem. Na oglednoj parceli gajena je lucerka. Nivo podzemne vode u većem delu vegetacionog perioda bio je visok u obe godine ispitivanja, a u pojedinim periodima dostizao je do blizu površine.Kvalitet podzemne vode je povoljan, te bez obzira na visok nivo, nije uticala na povećanje saliniteta. Vrednosti električnog konduktiviteta (ECe) povećane su u površinskom sloju u odnosu na dublje slojeve i iznose 0,08% u sloju 0-20 cm i 0,06% u sloju 20-40 cm. Kvalitet vode za navodnjavanje po US salinity laboratory pripada klasi C3S1, sa dosta visokim vrednostima ECw, od 900 do 1700 (S/cm.   preuzmite pun test   Srodni članci: Održivost...

Ublažavanje suše primenom navodnjavanja u proizvodnji kukuruza

Autor: Božić Mile, Nikolić Goran, Stević Dragiša, Životić Ljubomir, Dragović Svetimir Sažetak Nizijske površine u Vojvodini, severnom delu Srbije, na kojima je koncentrisana biljna proizvodnja, su pod uticajem nestabilnih, nepredvidivih i promenljivih padavina tokom vegetacionog perioda, naročito od juna do avgusta. U zavisnosti od intenziteta suše, prinosi kukuruza mogu biti smanjeni i do 50 % u odnosu na prinose u uslovima navodnjavanja. U ekstremno sušnim godinama to smanjenje prinosa kod kukuruza može ići i do 80 %. Na oglednom punktu lociranom na površinama Poljoprivrednog kombinata Beograd (PKB) u jugoistočnom delu Srema u priobalju reke Save ispitivane su posledice suše i efekat navodnjavanja u proizvodnji kukuruza u periodu od 2000 do 2007. Pomoću automatske meteorološke stanice mereni su klimatski parametri, na osnovu kojih je definisan intenzitet suše i utvrđivano vreme navodnjavanja. Suma padavina u vegetacionom periodu (april-septembar) iznosila je od 200 mm u 2000 godini do 650 mm u 2001. Maksimalne temperature i broj tropskih dana (preko 30(C) značajno se razlikovao po godinama, ali najveći i najduži period bio je u 2007 godini, u kojoj je i bila najoštrija suša. Zemljište na kojem su vršena ispitivanja pripada tipu humoglej, sa više od 40% čestica gline prosečne plodnosti i nepovoljnih vodno-fizičkih svojstava. Sistem za navodnjavanje zahvata oko 600 ha i koristi opremu za navodnjavanje kišenjem. Kukuruz se u sistemu gaji na oko 20% površina. Voda za navodnjavanje se koristi iz glavnog kanala za odvodnjavanje i srednjeg je kvaliteta. Vreme navodnjavanja određivano je na osnovu vodnog bilansa zemljišta, koji je obračunavan korišćenjem modela napravljenog na osnovu FAO 56 IDP. U ispitivanom periodu suša je bila izražena u 2000, 2002, 2003 i 2007 godini...

Detekcija podzemnih voda i tokova georadarom

Autor: Ristić Aleksandar, Petrovački Dušan, Govedarica Miro, Popov Srđan Sažetak U radu je obrazložen princip i jedna primena nove tehnologije detekcije podzemnih voda i tokova u podpovršinskom sloju 0-10m Georadarom. Neposredna realizacija metode je izvršena na lokaciji “Špic” na Ribarskom ostrvu u Novom Sadu za proces iznošenja materijala iz propusnog sloja nasipa prilikom nadolaženja ili povlačenja vode, odnosno promene nivoa podzemnih voda u zoni stratuma. U rezultate ostvarene skeniranjem Georadarom spadaju egzaktne dimenzije i lokacija zone iznošenja materijala iz propusnog sloja nasipa. Rezultati analize na lokaciji “Špic” su iskorišćeni za prepoznavanje istog procesa na skenovima generisanim po stazi neposredno uz Palićko jezero u Subotici.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Hidraulički proračun naturalno uređenih rečnih tokova Održivost sistema za vodosnabdevanje Srbije sa aspekta ugroženosti erozionim procesima Neizvesnosti u analizi velikih voda metodom parcijalnih serija Ekonomske karakteristike vodoprivrede i vodoprivredne usluge Zavisnost osnovnih komponenti hidrološkog bilansa...

Model strukture podataka geoinformacionog sistema vodoprivrede Srbije

Autor: Govedarica Miro, Luković Ivan, Bošković Dubravka Sažetak Cilj ovog rada je definisanje modela strukture podataka kojom se reprezentuju geografske informacije za Nacionalni projekat “Geoinformacioni sistem (GIS) vodoprivrede Srbije”. Model strukture podataka geografskih informacija je definisan prema modelu podataka predloženom u Okvirnoj direktivi o vodama, u cilju doprinosa razvoju nacionalne infrastrukture prostronih podataka. Okvirna direktiva o vodama izražava skup zahteva u pogledu struktura podataka geografskih informacija, u cilju obezbeđenja konzistentnosti podataka i omogućavanja njihove razmene i deljene upotrebe. Međutim, predloženi model podataka Okvirne direktive nije dovoljan da pokrije potrebe lokalnih vodoprivrednih preduzeća i odgovarajuća proširenja su neophodna. U okviru nacionalnog projekta GIS vodoprivrede Srbije, izvršeno je proširenje tog modela i razvijena sopstvena šema baze podataka, tako što su analizirana već postojeća rešenja unutar vodoprivrednih preduzeća, kao i odgovarajući dokumenti. Celokupan model strukture podataka Geoinformacionog sistema vodoprivrede Srbije je zasnovan na standardima iz oblasti GIS-a: serije ISO 19100 i OpenGIS. Uz razvijenu šemu baze podataka, kreiran je i katalog vodoprivrednih objekata. Razvijena šema baze podataka je implementirana u sistemu za upravljanje bazama podataka Oracle. Dalji razvoj GIS vodoprivrede Srbije obuhvata: kreiranje kataloga topografskih znakova, definisanje GML aplikacione šeme za geografske podatke, kao i definisanje metapodataka o svakom objektu i odgovarajuće XML šeme za metapodatke, prema ISO 19139. Krajnji cilj je realizovati geoportal koji korisnicima omogućava centralizovan pristup u upravljanju geografskim podacima i metapodacima.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Relacioni modeli i sadržaj baze podataka hidro-informacionog sistema Drina, zasnovan na GIS tehnologiji Problemi strukturnog prilagođavanja vodoprivrede u konteksu tranzicije i Evropske integracije Srbije Ekonomske karakteristike vodoprivrede i vodoprivredne usluge Analiza strukture vremenske serije potrošnje vode u Sarajevskom vodovodnom sistemu Održivost...

Pouzdanost složenih vodovodnih sistema na primeru RVS Dubovac-Zrenjanin-Kikinda

Autor: Radić Nenad, Đurić Dušan, Milenković Nenad, Milovanović Milica, Dašić Tina Sažetak Vodovodni (distributivni) sistemi imaju jednu specifičnost koja ih, sa gledišta pouzdanosti, čini složenijim od drugih sistema. Da bi sistem uspešno obavljao svoju funkciju pored pouzdanosti mehaničkih karakteristika sistema uzima se u obzir i pouzdanost hidrauličkih parametara sistema. U ovom radu se na primeru regionalnog vodovodnog sistema Dubovac-Zrenjanin-Kikinda koji se bazira na konceptu centralizovanog vodosnabdevanja dovođenjem vode sa regionalnog izvorišta, preko PPV i dalje regionalnim cevovodima distribuira do opštinskih centara razmatra problem određivanja pouzdanosti vodovodnog sistema.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Metod za određivanje pouzdanosti složenih vodoprivrednih sistema (NETREL) Jedno rešenje sistema daljinskog nadzora i upravljanja vodovodnim sistemom upotrebom bežične komunikacije Jedan primer poboljšanja hidrauličke upravljivosti sistema za prečišćavanje vode Održivost sistema za vodosnabdevanje Srbije sa aspekta ugroženosti erozionim procesima Relacioni modeli i sadržaj baze podataka hidro-informacionog sistema Drina, zasnovan na GIS...

Jedno rešenje sistema daljinskog nadzora i upravljanja vodovodnim sistemom upotrebom bežične komunikacije

Autor: Kulić Filip, Jeličić Zoran, Francuski Ljubomir, Lendak Imre, Zarić Slobodan Sažetak Rad opisuje primenu bežične komunikacije (wireless LAN) sa adaptivnim rutiranjem u sistemu daljinskog nadzora i upravljanja vodovodnim sistemom. Sistem komunikacija se primenjuje u delu vodovodnog sistema kod povezivanja bunara na bunarskom polju sa kontrolno-komandnim centrom KKC. Rešenje ne zahteva optičku vidljivost svakog objekta iz KKC, nego čvorovi u mreži komuniciraju međusobno, a dovoljno je da postoji optička vidljivost između KKC i samo jednog objekta preko koga se vrši pristup ostalim objektima radi akvizicije podataka i upravljanja. Izložene su karakteristike rešenja kao i poređenje sa pristupima zasnovanim na primeni drugih vidova komunikacije.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Pristup planiranju integralnog upravljanja vodnim resursima – IWRMP Relacioni modeli i sadržaj baze podataka hidro-informacionog sistema Drina, zasnovan na GIS tehnologiji Korisnički interfejs hidroinformacionog sistema zasnovan na GIS-u Modeliranje vodovodnih sistema – optimizacija parametara modela primenom PEST metode Jedan primer poboljšanja hidrauličke upravljivosti sistema za prečišćavanje...

Zaštita naseljenih područja od poplava pomoću retenzionih bazena

Autor: Jovanović Miodrag Sažetak Uloga retenzionih bazena u zaštiti naseljenih područja od poplava razmatra se kroz svetska iskustva i tehničke preporuke. Predmetna problematika obuhvata niz inženjerskih zadataka, počev od dimenzionisanja bazena i određivanja njihove efikasnosti u smanjenju poplava, prečišćavanju voda i zadržavanju nanosa, preko projektovanja kontrolnih objekata i određivanja uticaja ispuštanja vode na nizvodno područje, do načina prostornog i pejzažnog uređenja i mera održavanja. Pored osnovne uloge u zaštiti od poplava retenzioni bazeni daju i značajan doprinos zaštiti životne sredine. Za realizaciju projekata retenzionih bazena bitno je sticanje podrške šire javnosti, što nije moguće bez njenog upoznavanja sa raznim prednostima ovog vida zaštite od poplava. Razmatrana materija ilustrovana je primerom iz naše prakse.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Vertikalni bunar u ekstremno propusnim poroznim sredinama sa slobodnim nivoom Analiza strukture vremenske serije potrošnje vode u Sarajevskom vodovodnom sistemu Problemi strukturnog prilagođavanja vodoprivrede u konteksu tranzicije i Evropske integracije Srbije Zavisnost osnovnih komponenti hidrološkog bilansa Srbije Ekonomske karakteristike vodoprivrede i vodoprivredne...

Zavisnost osnovnih komponenti hidrološkog bilansa Srbije

Autor: Isailović Dragoslav, Prohaska Stevan, Majkić Brankica Sažetak U ovom radu je prikazan hidrološki bilans prosečnih voda Srbije. Na osnovu elemenata tog bilansa i dodatnih podataka iz bliže regije (Bosna i Hercegovina, Crna Gora) i šireg okruženja (sliv Dunava) uopštena je zavisnost oticanja od bruto padavine. Ovaj odnos se bazira na uobičajenim meteorološkim osmatranjima (padavine, Pb) na stanicama u okviru rečnih slivova i hidrološkim merenjima (proticaji, Pn) na vodotocima. Na osnovu izvedene relacije može se jednostavno, na bazi veličine bruto padavina, odrediti orijentaciona prosečna vrednost neto padavina (oticanja) sa neizučenih rečnih slivova, tj sa slivova na kojima ne postoje hidrološka osmatranja i merenja.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Problemi strukturnog prilagođavanja vodoprivrede u konteksu tranzicije i Evropske integracije Srbije Održivost sistema za vodosnabdevanje Srbije sa aspekta ugroženosti erozionim procesima Iskustva na projektovanju vodoprivrednog sistema ‘Moyen Cheliff’ u Alžiru Kompleksan pristup oceni potencijala karstnih izdani za vodosnabdevanje – na primeru iz istočne Srbije Modeliranje procesa padavine – oticaj na podslivovima sliva Drine metodom transformacionih...

Problemi strukturnog prilagođavanja vodoprivrede u konteksu tranzicije i Evropske integracije Srbije

Autor: Bajčetić Marko Sažetak Tranzicioni i integracioni procesi Republike Srbije kao i primene okvirne Direktive o vodama direktno se odražavaju na sistem vodoprivrede (upravljanje vodama). Prva faza za te procese je strukturno prilagođavanje. Ona se ogleda u svojinskoj i ekonomskoj identifikaciji imovine i dobara i menadžerskom upravljanju. Date su osnove i kriterijumi za razdvajanje imovine i dobara kao i neki principi upravljanja. Izneti su i osnovni makro politički i ekonomski uticaji, zahtevi transformacije i mogućnosti sprovođenja strukturnog prilagođavanja.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Ekonomske karakteristike vodoprivrede i vodoprivredne usluge Osnovna pitanja zaštite prostora u slivovima akumulacija na planinskim područjima Srbije Stanje, problemi i potrebe unapređenja navodnjavanja u Srbiji Perspektive srpske vodoprivrede u prvoj deceniji XXI veka Održivost sistema za vodosnabdevanje Srbije sa aspekta ugroženosti erozionim...

Analiza strukture vremenske serije potrošnje vode u Sarajevskom vodovodnom sistemu

Autor: Đorđević Branislav, Šaranović Milinko, Vujadinović Srđan Sažetak U radu je izvršena analiza strukture vremenske serije srednje mjesečne potrošnje vode (m3/s) u Sarajevskom vodovodnom sistemu za period 1972-1991. Detektovana je i izdvojena deterministička (trend i periodična) komponenta iz vremenske serije. Struktura stohastičke komponente vremenske serije je također istražena i ista aproksimirana odgovarajućim stohastičkim modelom.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Modeliranje kvaliteta vode u zalivu primenom modela ravanskog tečenja Analiza promena intenziteta poplava na malim ravničarskim slivovima u severoistočnom Ilinoisu Jedan primer poboljšanja hidrauličke upravljivosti sistema za prečišćavanje vode Vertikalni bunar u ekstremno propusnim poroznim sredinama sa slobodnim nivoom Fizičke metode za prečišćavanje otpadnih voda – primena metode naizmeničnog mržnjenja i hlađenja i mikrotalasnog zagrevanja za obradu zauljenih...

Ekonomske karakteristike vodoprivrede i vodoprivredne usluge

Autor: Bajčetić Marko Sažetak Rad se bavi problemima ekonomskih karakteristika vodoprivrede Srbije koja danas nailazi na definisanje potpuno novih osnova sa ciljem da korišćenje voda i pružanje vodoprivrednih usluga bude na optimalnom nivou koristi i povraćaja uloženih sredstava. Ekonomske karakteristike određene su vrstom objekata i sistema odnosno njihovim kapacitetima koji daju različite efekte odnosno produkt su postavljanja dobara i upravljanja prema određenim funkcijama u korišćenju voda, vodoprivrednim uslugama i drugim (ostalim) aktivnostima. Različitost dobara u vodoprivredi karakterišu čista javna dobra, javna dobra i privatna dobra, koje je teško razdvojiti. Svaka od ovih dobara imaju svoje osobenosti koje u krajnjoj konsekvenci opredeljuju finansijske oblike (izvore), a pod uticajem javne vlasti i načine finansiranja. Kao finansijski oblici izdvajaju se budžetski izvori (porezi), naknade i cene. Posebne ekonomske kategorije u vodoprivredi predstavljaju različiti troškovi. Ovakve ekonomske karakteristike vodoprivrede Srbije su pod intenzivnim uticajem tranziciono-integracionih procesa što će zahtevati i promene u određivanju ekonomskog cilja vodoprivrede, mera i instrumenata i ekonomske politike na osnovama preduzetništva i menadžerskog upravljanja.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Perspektive srpske vodoprivrede u prvoj deceniji XXI veka Matematičko modeliranje oticaja podzemnih voda sliva reke Kolubare Određivanje trajektorije kamena u tekućoj vodi Otpori trenja u naturalno uređenim rečnim tokovima Osnovna pitanja zaštite prostora u slivovima akumulacija na planinskim područjima...

Vertikalni bunar u ekstremno propusnim poroznim sredinama sa slobodnim nivoom

Autor: Hadžić Emina Sažetak U radu je naglašena opravdanost ispunjenja uvjeta relativno malih sniženja, da bi se problem definiranja početne izdašnosti bunara u ekstremno propusnim poroznim sredinama sa slobodnim nivoom, velike moćnosti, mogao svesti na matematski znatno jednostavniji, problem definiranja početne izdašnosti bunara u izdanima pod pritiskom, za iste hidrogeološke uvjete, te da bi se zadovoljio uvjet filtracione stabilnosti bunara.   preuzmite pun tekst Srodni članci: Vertikalni bunar u ekstremno propusnim poroznim sredinama sa slobodnim nivoom Modeliranje ravanskog strujanja metodom etapnog rešavanja članova jednačina Hidrološko-hidrauličke analize u funkciji sprovođenja odbrane i upravljanja poplavnim vodama tokom poplave na Tamišu 2005. godine Održivost sistema za vodosnabdevanje Srbije sa aspekta ugroženosti erozionim procesima Oblikovanje ulaza u zaliv primenom modela ravanskog i prostornog...

Hidrološko-hidrauličke analize u funkciji sprovođenja odbrane i upravljanja poplavnim vodama tokom poplave na Tamišu 2005. godine

Autor: Miloradović Miloš, Matin Zvonko Sažetak Ekstremno visoki poplavni talas Tamiša u aprilu 2005. god. probio je odbrambeni nasip u pograničnom sektoru i poplavio preko 30.000 ha zemljišta na području Rumunije i SCG, sa većim brojem naselja. U članku se daje prikaz međusobnog izveštavanja hidrotehničkih organa susednih zemalja o podacima značajnim za sprovođenje odbrane, neposredno pre i nakon prodora nasipa. Dat je osvrt na sprovedene hidrološkohidrauličke analize, koje su u toku odbrane izvršene za potrebe donošenja operativnih odluka rukovodstva odbrane o radovima i upravljanju poplavnim vodama.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Pristup planiranju integralnog upravljanja vodnim resursima – IWRMP Vertikalni bunar u ekstremno propusnim poroznim sredinama sa slobodnim nivoom Održivost sistema za vodosnabdevanje Srbije sa aspekta ugroženosti erozionim procesima Modeliranje kvaliteta vode u zalivu primenom modela ravanskog tečenja Metod za proračun pronosa nanosa na sektoru reke Dunav uzvodno od Novog...

Metod za proračun pronosa nanosa na sektoru reke Dunav uzvodno od Novog Sada

Autor: Babić-Mladenović Marina Sažetak U praksi se često javlja potreba za proračunom pronosa nanosa u Dunavu. U literaturi se može naći veliki broj formula, kao i radovi u kojima je vršeno poređenje njihovih koncepcija i tačnosti. Međutim, na osnovu njih se ne može pouzdano izabrati formula za proračun pronosa nanosa u velikom aluvijalnom vodotoku sa peščanim dnom, tipa Dunava. U ovom radu predložena je autentična formula, dobijena višeparametarskom regresionom analizom klasičnih bezdimenzionih hidrauličkih, hidrodinamičkih, morfoloških i psamoloških parametara Dunava. Podaci za razvoj formule su dobijeni merenjima srpskom sektoru reke Dunav, uzvodno od akumulacije HE “Đerdap 1” ili pre njenog formiranja.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Metod za određivanje pouzdanosti složenih vodoprivrednih sistema (NETREL) Oblikovanje ulaza u zaliv primenom modela ravanskog i prostornog tečenja Održivost sistema za vodosnabdevanje Srbije sa aspekta ugroženosti erozionim procesima Kompleksan pristup oceni potencijala karstnih izdani za vodosnabdevanje – na primeru iz istočne Srbije Vodoprivredni sistem El Tarf u severnom Alžiru –...

Modeliranje kvaliteta vode u zalivu primenom modela ravanskog tečenja

Autor: Zindović Budo, Jovanović Miodrag, Kapor Radomir, Prodanović Dušan Sažetak Zagađenje voda stvara tako ozbiljne probleme da primena standardnih inženjerskih metoda u projektima zaštite životne sredine više nije opravdana. Ovakvi projekti zahtevaju primenu novih alata i metoda baziranih na numeričkim modelima. U ovom radu je prikazan rezultat simulacije kvaliteta vode na primeru Čukaričkog zaliva na reci Savi u Beogradu. Primena mera čiji je cilj poboljšanje kvaliteta vode, kao što je ispiranje zaliva, ispitana je pomoću modela ravanskog tečenja baziranog na metodi konačnih elemenata. Sagledavanjem uticaja predloženih mera moguće je dati odgovarajuće preporuke investitorima i izvođačima radova.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Oblikovanje ulaza u zaliv primenom modela ravanskog i prostornog tečenja Modeliranje ravanskog strujanja metodom etapnog rešavanja članova jednačina Uporedna analiza rezultata dobijenih primenom ortogonalnih ineortogonalnih mreža u modelima prostornog tečenja – deo l Numeričko upoređivanje konceptualno različitih modela protoka i transporta u poroznoj sredini Matematičko modeliranje oticaja podzemnih voda sliva reke...

Oblikovanje ulaza u zaliv primenom modela ravanskog i prostornog tečenja

Autor: Zindović Budo, Jovanović Miodrag, Kapor Radomir, Prodanović Dušan, Đorđević Dejana Sažetak Najveći problem zaliva je zasipanje – prirodan proces koji se ne može izbeći Visoki troškovi održavanja zaliva (bagerovanja mulja i čišćenja obala) nameću potrebu primene mera za smanjenje uvlačenja nanosa u zaliv. Budući da je uzrok zasipanja mešanje rečne vode opterećene nanosom i vode zaliva smanjenjem količine vode koja dospeva u zaliv može se smanjiti zasipanje. Ovaj problem se može rešiti određivanjem najpovoljnijeg oblika ulaza u zaliv. U ovom radu je prikazano oblikovanje ulaza pomoću modela ravanskog i prostornog tečenja. Kao primer, prikazani su rezultati koji se odnose na oblikovanje ulaza u Čukarički zaliv.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Modeliranje ravanskog strujanja metodom etapnog rešavanja članova jednačina Numeričko upoređivanje konceptualno različitih modela protoka i transporta u poroznoj sredini Numeričke procedure i algoritmi simulacionog modela sliva Drine Istorijski razvoj uređenja vodnog režima zemljišta primenom odvodnjavanja i navodnjavanja u Vojvodini Modeliranje zavisnosti dubine podzemnih voda od padavina na dreniranim...

Kompleksan pristup oceni potencijala karstnih izdani za vodosnabdevanje – na primeru iz istočne Srbije

Autor: Dokmanović Petar, Jemcov Igor Sažetak Najveći broj karstnih vrela u Srbiji odlikuje se godišnjim režimom isticanja sa ekstremno izraženom recesijom tokom letnjih meseci, kao i izrazito visokim proticajima tokom nekoliko prolećnih i jesenjih meseci. Regulacija/poboljšanje recesionog režima isticanja je moguća, ali je treba proveriti i potvrditi kroz rezultate kompleksnih istražnih radova. Geološka predispozicija pojave karstnog vrela “Sveta Petka” (kontakt karsta i nekarsta) i preliminarna analiza vodnog bilansa ukazuju da se karstna izdan pored isticanja na vrelu, drenira i delom u rečni tok kao i nekarstne akvifere u zoni kontakta. Indikacija je potvrđena rezultatima kompleksnih geofizičkih ispitivanja terena u široj zoni vrela. Postojanje karstne akumulacije podzemnih voda ispod tačke isticanja (vrela) obezbeđuje zahvatanje i korišćenje dopunskih količina rasploživih podzemnih voda tokom recesionog perioda. Ovakva postavka regulacije režima isticanja karstne izdani omogućava obezbeđivanje značajno većih količina voda i dugoročnost rešenja.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Održivost sistema za vodosnabdevanje Srbije sa aspekta ugroženosti erozionim procesima Speleoronjenje, značajan metod istraživanja i zaštite podzemnih voda u karstu Tendencije u strateskom planiranju – povodom usvajanja vodoprivredne osnove Republike Srbije Numeričko upoređivanje konceptualno različitih modela protoka i transporta u poroznoj sredini Istorijski razvoj uređenja vodnog režima zemljišta primenom odvodnjavanja i navodnjavanja u...

Održivost sistema za vodosnabdevanje Srbije sa aspekta ugroženosti erozionim procesima

Autor: Ristić Ratko, Nikić Zoran Sažetak Značajan deo vodosnabdevanja stanovništva u Srbiji zasniva se na upotrebi vode iz površinskih akumulacija. Njihovo korišćenje je rentabilno ako se voda eksploatiše projektovanim kapacitetom tokom predviđenog roka trajanja. Ukoliko se ne primene adekvatne protiverozione mere na zaštiti slivnog područja i hidrografske mreže, dolazi do produkcije i pokretanja velikih količina erozionog materijala, zasipanja i redukcije zapremine korisnog prostora. Takođe, povećava se rizik od zagađenja jer sa česticama nanosa u akumulaciju dospevaju polutanti sa sliva, kao i produkti vlažne i suve depozicije iz atmosfere. Teritorija Srbije, kao područje visokog rizika u smislu produkcije erozionog materijala i njegove pokretljivosti, zahteva značajno uvećanje sredstava na protiverozionoj zaštiti slivnih područja akumulacija iz sistema za vodosnabdevanje.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Zasipanje akumulacija u Srbiji – problemi i pravci rešavanja Metod za određivanje pouzdanosti složenih vodoprivrednih sistema (NETREL) Relacioni modeli i sadržaj baze podataka hidro-informacionog sistema Drina, zasnovan na GIS tehnologiji Uloga i koncepcija distributivnog hidro-informacionog sistema za podršku integralnom upravljanju vodama sliva Drine Primena valjanog betona u izgradnji brana II deo – komponente i osobine valjanog...

Modeliranje ravanskog strujanja metodom etapnog rešavanja članova jednačina

Autor: Budinski Ljubomir, Spasojević Miodrag Sažetak U ovom članku predstavljeni su rezultati matematičkog modelisanja ravanskog strujanja (osrednjenog po dubini toka) u prirodnim vodotocima. Izbor numeričkog modela je od presudne važnosti za razmatrani proces koji se modelira. U ovu svrhu razvijeni su različiti modeli kojima se pokušava što ta_nije opisati strujanje u prirodnom vodotoku. Jedno od optimalnih rešenja prikazano je u ovom radu. Izvršena je kompletna transformacija u krivolinijske koordinate Reynolds-ovih jednačina osrednjenih po dubini toka. Dobijene jednačine rešavane su postupkom etapnog rešavanja pojedinih članova. Ovo podrazumeva zasebno rešavanje procesa advekcije, zatim difuzije i na kraju člana propagacije koji se kombinije sa jednačinom kontinuiteta. U cilju postizanja većeg stepena numeričke stabilnosti modela, što uključuje i veću tačnost dobijenih rezultata, svaki od članova modeliran je numeričkom metodom koja najviše odgovara karakteru jednačine. Posebna pažnja je posvećena advektivnom koraku, kao izuzetno osetljivom članu. U radu su prikazane izvedene jednačine u krivolinijskim koordinatama, numerički postupci za svaki od koraka, kao i primena modela na jedan primer rečnog toka.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Modeliranje procesa padavine – oticaj na podslivovima sliva Drine metodom SWAT Modeliranje nizova mesečnih suma padavina metodom vremenskih serija Modeliranje procesa padavine – oticaj na podslivovima sliva Drine metodom transformacionih funkcija Modeliranje vodovodnih sistema – optimizacija parametara modela primenom PEST metode Zasipanje akumulacija u Srbiji – problemi i pravci...

Vertikalni bunar u ekstremno propusnim poroznim sredinama sa slobodnim nivoom

Autor: Hadžić Emina Sažetak U radu je naglašena opravdanost ispunjenja uvjeta relativno malih sniženja da bi se problem definiranja početne izdašnosti bunara u ekstremno propusnim poroznim sredinama sa slobodnim nivoom, velike moćnosti, mogao svesti na matematski znatno jednostavniji, problem definiranja početne izdašnosti bunara u izdanima pod pritiskom, za iste hidrogeološke uvjete, te da bi se zadovoljio uvjet filtracione stabilnosti bunara.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Numeričko upoređivanje konceptualno različitih modela protoka i transporta u poroznoj...

Numeričko upoređivanje konceptualno različitih modela protoka i transporta u poroznoj sredini

Autor: Samardžioska Todorka, Popov Viktor Sažetak u poroznim sredinama podstakao je razvoj čitavog niza različitih numeričkih modela koji služe za prognozu tih fenomena. U ovom članku je izvršeno upoređivanje tri različita modela za izučavanje tečenja podzemnih voda i transport zagađujućih efluenata: model ekvivalentnog kontinuuma (EC), model dvojne poroznosti (DP) i nehomogeni model (NM) sa diskretnim pukotinama. Mada je jasno da se ta tri modela baziraju na sasvim Različitim predpostavkama u pogledu njihove validnosti, u dostupnoj literaturi do sada nije vršeno uporedno istraživanje u kakvim okolnostima dva od njih ili sva tri – daju slične rezultate. Autori su koristili metodu graničnih elemenata sa dvojnim reciprocitetom, šemu sa multidomenom, i podrobno objasnili njenu implementaciju pri rešavanju ovog složenog zadatka. Takva numerička šema je prvi put korišćena u modelima sa dvojnom poroznošću. Pokazala je zadovoljavajuću tačnost i veliku fleksibilnost u pripremama modela, posebno u slučaju nehomogenih mreža sa diskretnim pukotinama.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Numeričke procedure i algoritmi simulacionog modela sliva Drine Koncepcija simulacionog modela sliva Drine Modeliranje procesa padavine – oticaj na podslivovima sliva Drine metodom SWAT Numerička simulacija hidrauličkih posledica havarija brana na pepelištima Oscilacije vode u akumulacijama prouzrokovane promenama uzvodnog i nizvodnog graničnog...