3218559 3370177 mtina@grf.bg.ac.rs

Eksperimentalno istraživanje uticaja podvodnog vertikalnog mlaza na nekoherentnu podlogu

Autor: Trajković Biljana Sažetak Erozija podloge od nekoherentnog ili koherentnog materijala pod uticajem vodenog mlaza javlja se na ispustima kanalizacionih i drugih cevi u recipijent, nizvodno od ski odskoka brana itd. Pored navedenog negativnog uticaja, vodeni mlazevi su se pokazali efikasni pri iskopu ili zatrpavanju ili ravnanju terena za postavljanje različitih objekata na dnu mora ili reka. Eksperimentalno istraživanje erozije nekoherentnog materijala pod uticajem vertikalnog podvodnog mlaza prikazano je u ovom radu. U poređenju sa ranijim istraživanjima ovo istraživanje uključuje veće prečnike mlaznice, sitnija zrna sedimenta i manja rastojanja mlaznice od podloge. Dobijene dimenzije erozione rupe – dinamička i statička dubina kao i prečnik rupe – analizirane su, a empirijske formule za njihovo određivanje preporučene u okviru ovog istraživanja.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Procena položaja i dimenzija erozione jame ski odskoka Matematičko modeliranje oticaja podzemnih voda sliva reke Kolubare Stevan Prohaska: Hidrologija – II deo, Institut za vodoprivredu ‘Jaroslav Černi’, Rudarsko-geološki fakultet Beograd, Republički hidrometeorološki zavod Beograd, 2006. Uslovi i uputstva za hidraulički račun sabirnog kanala u koga voda preliva sa njegovog boka Kratak pregled vodoprivrede u...

Merenje malih brzina u terenskim uslovima

Autor: Prodanović Dušan Sažetak Primena matematičkih modela dvodimenzionalnog i trodimenzionalnog strujanja vode u otvorenim tokovima za proučavanje problema zasipanja ušća i rukavaca je postala redovna praksa. Da bi matematički modeli verno reprezentovali strujno polje, neophodna je njihova kalibracija prema postojećim uslovima. Merenje rasporeda relativno velikih brzina u toku se obično radi hidrometrijskim krilima ili savremenim ADCP uređajima i može se reći da spada u standardne poslove. Međutim, kada se modeliraju ušća rukavaca gde su brzine izuzetno male, standardna merna oprema ne može dati zadovoljavajuće rezultate. U ovom radu se prikazuje razvijena metoda za terensko merenje veoma malih brzina vode. Metoda koristi dvokomponentnu elektromagnetnu sondu i diferencijalni GPS uređaj. Ispitivanjima u laboratoriji je pokazano da je postignut prag šuma ispod 1 mm/s. U toku merenja na terenu, gde su merene brzine od par santimetara u sekundi, mala pomeranja elektromagnetne sonde su uspešno korigovana korišćenjem GPS uređaja, sa očitavanjem položaja na svaku sekundu i sa tačnošću u položaju boljom od jednog santimetra.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Merenje protoka na kratkim objektima u hidraulički neregularnim uslovima na primeru HE ‘Đerdap 2’ Large Scale Particle Image Velocimetry – merenje urbanog oticaja Kratak pregled vodoprivrede u Kanadi Eksperimentalna hidraulička ispitivanja karakteristika cevne turbine HE ‘Đerdap II’ Uporedna analiza rezultata dobijenih primenom ortogonalnih ineortogonalnih mreža u modelima prostornog tečenja – deo...

Hidraulička analiza rada rasteretnih preliva u opštem sistemu kanalisanja

Autor: Kostić Dušan, Ivetić Marko Sažetak U radu je prikazan i opisan deo rezultata dobijenih simuliranjem neustaljenog tečenja u Interceptoru (sl.1), glavnom kolektoru otpadnih voda grada Beograda. Na primeru ovog, planiranog objekta beogradskog kanalizacionog sistema čija je osnovna namena transport otpadne vode do postrojenja za prečišćavanje, pokazano je kako kvalitet i kvantitet prelivene mase vode zavise od trajanja, povratnog perioda i oblika kiše. Razmotrene su i mogućnosti transformisanja ulaznih hidrograma u hidrograme na izlazu i na taj način su proverene retenzione sposobnosti sistema.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Eksperimentalna hidraulička ispitivanja karakteristika cevne turbine HE ‘Đerdap II’ Uporedna analiza metoda za definisanje hidroloških suša Uslovi i uputstva za hidraulički račun sabirnog kanala u koga voda preliva sa njegovog boka Uporedna analiza rezultata dobijenih primenom ortogonalnih ineortogonalnih mreža u modelima prostornog tečenja – deo l Matematičko modeliranje oticaja podzemnih voda sliva reke...

Stevan Prohaska: Hidrologija – II deo, Institut za vodoprivredu ‘Jaroslav Černi’, Rudarsko-geološki fakultet Beograd, Republički hidrometeorološki zavod Beograd, 2006.

Autor: Đorđević Branislav Sažetak Članak nema sažetak.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Vojislav D. Vukmirović, Dragutin Ž. Pavlović, Primenjena hidrologija – zbirka zadataka, Građevinski fakultet, Beograd, 2005 Husno Hrelja: Inženjerska hidrologija, Građevinski fakultet Univerziteta u Sarajevu, 2007 Georgije Hajdin: Mehanika fluida, knjiga treća, dodatna poglavlja, Građevinski fakultet, Beograd, 2009 Brani i pridružni hidrotehnički objekti, Prof, dr Ljubomir Tančev, Izdavač autor, Gradežen fakultet, Skopje, 1999 Potresi izazvani akumuliranom vodom, Prof dr Petar Stojić i Rodoljub Lalić, Građevinski fakultet Sveučilišta u Splitu, Split,...

Uslovi i uputstva za hidraulički račun sabirnog kanala u koga voda preliva sa njegovog boka

Autor: Hajdin Georgije Sažetak Na osnovu rezultata objavljenih u ranijim radovima, u ovom radu se daju uputstva za proračun tečenja u sabirnim kanalima sa bočnim dotokom. Procedura hidrauličkog proračuna prikazana je na jednom brojnom primeru.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Hidraulički transport u vidu guste mešavine, deo I – tonjenje zrna u mešavini Matematičko modeliranje oticaja podzemnih voda sliva reke Kolubare Hidraulički proračun naturalno uređenih rečnih tokova Hidraulički aspekti preprojektovanja brane Bekme čija izgradnja se nastavlja posle dužeg perioda 3D-model transporta toplote prilikom korišćenja termalnih voda u...

Problemi odbrane od poplava u Crnoj Gori

Autor: Tomović Sreten Sažetak U radu je data analiza problema odbrane od poplava u Crnoj Gori, gdje se ne sprovode organizovane aktivnosti i gdje se tom problemu ne posvećuje dovoljno pažnje. U okviru postojećeg stanja prikazani su ugroženi lokaliteti u rječnim dolinama i analizirani su postojeći objekti za zaštitu od poplava, bujica i erozije rječnih obala. Prikazane su mogućnosti primjene prihvatljivog koncepta zaštite od poplava, koji se sastoji u predlogu prioritetnih mjera za odbranu od poplava i u sprovođenju neinvesticionih mjera. Ovim konceptom bi se u sadašnjem vremenu ublažile posledice od poplava do izgradnje i nakon izgradnje objekata za zaštitu od poplava.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Stanje, problemi i perspektive razvoja navodnjavanja u Crnoj Gori Monitoring plaža u Crnoj Gori Analiza promena intenziteta poplava na malim ravničarskim slivovima u severoistočnom Ilinoisu Stanje, problemi i potrebe unapređenja navodnjavanja u Srbiji Zasipanje akumulacija u Srbiji – problemi i pravci...

Proračun doza kemikalija za stabilizaciju vode

Autor: Ljubisavljević Dejan, Babić Branislav, Šušić Igor Sažetak U raduje izložena metodologija utvrđivanja agresivnog karaktera vode prema kalcijum karbonatu i način proračuna doza hemikalija za stabilizaciju vode tj. dovođenje vode u stanje da ne bude agresivna i ne pokazuje tendenciju istaložavanja kalcijum karbonata. Prikazan je originalni matematički model za analize, uz čiju pomoć su analizirane vode iz akumulacija “Zlatibor”, “Gruža” i buduće akumulacije “Barje”. Takođe su testirane i vode posle tretmana na nekim postrojenjima za prečišćavanje vode za piće (Zlatibor, Kragujevac, Leskovac).   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Analiza mogućnosti navodnjavanja korišćenjem vode iz akumulacije “Zavoj” Kvalitet vode Save na području Beograda u 2003. godini – saprobiološke analiza Vodosnabdevanje naselja i turističkih mesta Timočkog regiona Jedan primer poboljšanja hidrauličke upravljivosti sistema za prečišćavanje vode Zagađivači i kvalitet vode reka Veliki Lug i Kubršnica na teritoriji opštine Smederevska...

3D-model transporta toplote prilikom korišćenja termalnih voda u Mađarskoj

Autor: Konig Christoph M., Rudić Željka Sažetak Za bolje razumevanje uslova tečenja podzemnih voda i transfera toplote, napravljen je model za procenu. Za pravljenje numeričkog modela koji uključuje vezani proračun transporta toplote i tečenja podzemne vode, korišćen je programski paket SPRING®. Za proračun su uzete u obzir nelinearnosti zbog toka promenljive gustine i viskoznosti, vezanog proračuna saturisanog i nesaturisanog toka i nelinearno isticanje.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Analiza transporta zagađenja kod određivanja zona sanitarne zaštite izvorišta podzemnih voda u aluvijalnim sredinama Numeričko modeliranje i simulacija transporta zagađenja Neretvom Konvencionalne metode prečišćavanja voda za piće Neizvesnosti u analizi velikih voda metodom parcijalnih serija Numerički model plavnog vala na rijeci Neretvi,...

Kratak pregled vodoprivrede u Kanadi

Autor: Bajkin Jugoslav Sažetak U članku su ukratko opisane geografske karakteristike Kanade, pri čemu je dat poseban osvrt na hidrografiju i vodoprivredu. Opisan je kvalitet vodenih izvorišta, potrošnja, merenje potrošnje vode, zakonska regulativa o parametrima kvaliteta vode, kao i postupci prečišćavanja voda. Cilj članka je da se čitaoci ukratko upoznaju sa najvažnijim činjenicama vezanim za vodoprivredu Kanade.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Okvirni plan razvoja vodoprivrede Republike Srpske LP, AHP i sinergija u alokaciji vodoprivrednih budžeta Neizvesnosti u analizi velikih voda metodom parcijalnih serija Matematičko modeliranje oticaja podzemnih voda sliva reke Kolubare Eksperimentalna hidraulička ispitivanja karakteristika cevne turbine HE ‘Đerdap...

Matematičko modeliranje oticaja podzemnih voda sliva reke Kolubare

Autor: Đukić Vesna Sažetak U raduje, na primeru sliva r. Kolubare do v.s. “Valjevo” (340 km2) i za tri karakteristične godine: kišnu-1970., prosečnu – 1985. i sušnu – 1990.god., prikazan hidrološko-hidraulički model za određivanje oticaja podzemnih voda, odnosno baznih oticaja sliva analizom vodnog bilansa sliva i vertikalne razmene vode između atmosfere, nezasićene sredine i podzemne vode, na osnovu poznatih fizičkih karakteristika sliva (klimatskih, pedoloških, geoloških i vegetacionih). S obzirom da veličinu baznog oticaja nije moguće izmeriti, za kontrolu rada modela korišćen je hidrogram baznih oticaja dobijen primenom grafičke metode lokalnih minimuma na osnovu osmotrenih hidrograma oticaja na izlaznoj stanici sliva. Na kraju je pokazano da je ukupni bazni oticaj na izlaznom profilu sliva, dobijen primenom grafičke metode lokalnih minimuma, približno jednak baznom oticaju dobijenom preko analize vodnog bilansa sliva, kao suma prihranjivanja podzemnih voda sa različitih vrsta zemljišta prekrivenih različitim biljnim vrstama, pod uticajem atmosferskih uslova na površini terena. Na taj način je pokazano da je promene oticaja podzemnih voda u toku vremena moguće pratiti na osnovu poznatih fizičkih karakteristika sliva.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Modeliranje zavisnosti dubine podzemnih voda od padavina na dreniranim područjima Modeliranje procesa padavine – oticaj na podslivovima sliva Drine metodom SWAT Modeliranje procesa padavine – oticaj na podslivovima sliva Drine metodom transformacionih funkcija Speleoronjenje, značajan metod istraživanja i zaštite podzemnih voda u karstu Large Scale Particle Image Velocimetry – merenje urbanog...

Uporedna analiza metoda za definisanje hidroloških suša

Autor: Radić Zoran M., Mihailović Vladislava Sažetak U radu su predstavljene metodološke osnove RUN i TIPS metode uvedene u hidrološku praksu od strane Profesora Vujice Jevđevića, kao i praktični aspekti primene proširenih verzija ovih metoda pri definisanju suša. Prikazani rezultati su ograničeni na prikaz kvalitativnog i kvantitativnog poređenja 6 metoda za identifikaciju hidroloških suša površinskih vodabaziranih na fiksnim i promenljivim pragovima. Metode su testirane na većem broju reprezentativnih hidroloških profila na prostoru Srbije, a u okviru ovog rada su prikazani rezultati koji se odnose na profil “Ljubičevski Most” na reci Velika Morava čime je obuhvaćen režim pojava suša u većem delu centralne Srbije [l 1]. Osnovu za primenu prikazanih metoda čine dnevne serije proticaja. Na bazi dnevnih podataka iz referentnog perioda se mogu definisati različiti (konstantni ili promenljivi) pragovi presecanja. Za definisane vremenske serije pragova tokom hidrološke godine i opaženih dnevnih proticaja izdvajaju se sušne epizode koje se javljaju unutar jedne kalendarske godine ili se prenose iz godine u godinu. Na taj način moguće je registrovati i višemesečne suše koje se prenose iz godine u godinu kao i višegodišnje suše (ako postoje). Rad prikazuje najnovije metode iz oblasti aktuelnih istraživanja fenomena hidroloških suša koje se u svetu trenutno koriste, ali i promoviše nove i originalne pristupe i metode koji su razvijene u okviru Nacionalnog programa uređenja, zaštite i korišćenja voda u Srbiji (MNŽSRS, 2004-2007.). Pokazano je da upravo neke od ovih metoda pokazuju značajno poboljšanje u odnosu na postojeće metode.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Teorijske osnove i proširenje oblasti primene strukturne analize dnevnih hidroloških serija Uporedna analiza rezultata dobijenih primenom ortogonalnih ineortogonalnih mreža u modelima prostornog tečenja...

Monitoring plaža u Crnoj Gori

Autor: Petković Sava, Tatomir Uroš, Petković Simo Sažetak Problem erozije plaža u Crnoj Gori prisutan je već duži niz godina. Međutim, tom problemu nije posvećivana odgovarajuća pažnja sve dok intenzitet erozije na nekim najugroženijim plažama nije dostigao zabrinjavajuće razmere. Imajući u vidu izuzetan značaj koje prirodne plaže imaju u razvoju turizma u Crnoj Gori, JP Morsko dobro Crne Gore je prihvatilo inicijativu da se započne dugoročni projekat monitoringa crnogorskih plaža. Realizacija Projekta monitoringa plaža u Crnoj Gori je započeta sredinom 2004. godine a do avgusta 2006. godine je izvršeno sedam kontrolnih merenja na odabranim plažama. I pored relativno kratkog perioda od početka realizacije projekta, dobijeni rezultati jasno ukazuju na veoma izražene tendencije sezonske migracije nanosnih masa na plažama. Na svim plažama se uočava postepen gubitak nanosa sa plaža. U radu je detaljno analiziran problem erozije plaže Mogren u Budvi.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Ocena rizika od erozije rečnog korita oko mostovskih stubova Procena položaja i dimenzija erozione jame ski odskoka Eksperimentalna hidraulička ispitivanja karakteristika cevne turbine HE ‘Đerdap II’ Uporedna analiza rezultata dobijenih primenom ortogonalnih ineortogonalnih mreža u modelima prostornog tečenja – deo l Large Scale Particle Image Velocimetry – merenje urbanog...

Large Scale Particle Image Velocimetry – merenje urbanog oticaja

Autor: Branisavljević Nemanja, Prodanović Dušan Sažetak Terenska merenja brzina i protoka je široko rasprostranjena i poznata hidrološka disciplina neophodna za osmatranje i proučavanje hidroloških procesa. Mali oticaji koji se formiraju u urbanim područjima za vreme i nakon kišnih epizoda obično su sa malim dubinama što otežava njihovo određivanje tradicionalnim metodama i uređajima. Nova metoda, Large Scale Particle Image Velocimetry (LSPIV), bazirana na procesiranju slike, je uvedena u hidrološku praksu poslednjih godina kao neinvazivna metoda koja se upotrebljava kod određivanja polja površinskih brzina otvorenih tokova. U ovom radu LSPIV je primenjena na terenskom merenju urbanog oticaja u rigoli za vreme jedne umerene kišne epizode u Beogradu.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Određivanje trajektorije kamena u tekućoj vodi Metodologija za procenu uticaja aktivnosti za obnavljanje ekoloških vrednosti rečnih tokova Fizičke metode za prečišćavanje otpadnih voda – primena metode naizmeničnog mržnjenja i hlađenja i mikrotalasnog zagrevanja za obradu zauljenih voda Relacioni modeli i sadržaj baze podataka hidro-informacionog sistema Drina, zasnovan na GIS tehnologiji Neizvesnosti u analizi velikih voda metodom parcijalnih...

Uporedna analiza rezultata dobijenih primenom ortogonalnih ineortogonalnih mreža u modelima prostornog tečenja – deo l

Autor: Đorđević Dejana Sažetak Razmatra se primena ortogonalnih i neortogonalnih mreža u modelima prostornog tečenja. Za analizu je izabrano rečno ušće, jer je na ušću tečenje izrazito prostorno, a korito ima složen oblik. Na kvalitet rezultata dobijenih numeričkim simulacijama pored pravilnog izbora numeričke metode, bitno utiče i izbor tipa računske mreže. Neortogonalna mreža se svojim oblikom bolje prilagođava čvrstoj granici od ortogonalne, pa je pogodnija za predstavljanje računskih oblasti složenog oblika kakvo je ušće. Cilj rada je da se kroz uporednu kvalitativnu analizu rezultata utvrde razlike između dva tipa računskih mreža. Poređenje rezultata je obavljeno na osnovu tipa sekundarnog strujanja koje nastaje na ušću i nizvodno od ušća pri različitim odnosima inercijalnih sila reke i pritoke.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Modeliranje vodovodnih sistema – optimizacija parametara modela primenom PEST metode Sa vremena analiza potrebnih količina vode za navodnjavanje Eksperimentalna hidraulička ispitivanja karakteristika cevne turbine HE ‘Đerdap II’ Kontinuirane wavelet-transformacije i njihova primjena na sliv Krčića i izvora Krke Modeliranje zavisnosti dubine podzemnih voda od padavina na dreniranim...

Eksperimentalna hidraulička ispitivanja karakteristika cevne turbine HE ‘Đerdap II’

Sažetak U okviru ovog rada se prikazuju neki rezultati garancijskih hidrauličkih ispitivanja cevne turbine agregata br.9 dopunske HE “Đerdap II”. Dati su uslovi pod kojim je merenje izvršeno, kao i analiza dobijenih rezultata. Merenja su obavljena na tri različita pada, srednjih vrednosti: Hr=6,62 m, Hr=7,36 m i Hr=11,77 m.prečnika radnog kola D1=7,5m za padove H=1.5-12,5m za radne uslove tV=20˚C i n=62, 5min-1. preuzmite pun tekst preuzmite pun tekst Srodni članci: Procena položaja i dimenzija erozione jame ski odskoka Ocena rizika od erozije rečnog korita oko mostovskih stubova Neizvesnosti u analizi velikih voda metodom parcijalnih serija Okvirni plan razvoja vodoprivrede Republike Srpske Analiza promena intenziteta poplava na malim ravničarskim slivovima u severoistočnom...

Procena položaja i dimenzija erozione jame ski odskoka

Autor: Savić Ljubodrag, Kuzmanović Vladan, Milovanović Bojan Sažetak Rad se bavi problemima koji se javljaju pri projektovanju ski odskoka kod visokih brana. Iako je u ovoj oblasti urađen veliki broj istraživanja i napisano mnogo radova, i dalje postoji potreba da se znanja dopune i objedine, kao i da se jasnije i za projektanta praktičara prihvatljivije formulišu. Rad obrađuje tri aspekta vezana za projektovanje ski odskoka: ugao odskoka mlaza, dužinu odskoka i dimenzije erozione jame. Cilj rada je: objedinjavanje znanja o navedenoj problematici, razvijanje izraza koji bi olakšali proračun i projektovanje odskoka, kao i utvrđivanje smernice za dalja istraživanja u ovoj oblasti.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Procena uticaja aktivnosti u okviru sliva na životnu sredinu Primena valjanog betona u izgradnji brana II deo – komponente i osobine valjanog betona Ocena rizika od erozije rečnog korita oko mostovskih stubova Hidraulički proračun naturalno uređenih rečnih tokova Neizvesnosti u analizi velikih voda metodom parcijalnih...

Ocena rizika od erozije rečnog korita oko mostovskih stubova

Autor: Jovanović Miodrag Sažetak Ovaj rad govori o mogućnosti ocene rizika od potkopavanja temelja mostovskih stubova. Višegodišnja snimanja rečnog korita na deonici sa mostom daju mogućnost statističke analize opšte deformacije korita i prognoze kota dna određene verovatnoće pojave. Oko mostovskih stubova izraženo je sniženje kota dna usled lokalne erozije. Ocena rizika od potkopavanja temelja mostovskog stuba može se zasnivati na nekom izabranom empirijskom obrascu za lokalnu eroziju samo ako se hidrauličke veličine u tom obrascu tretiraju kao slučajne veličine sa odgovarajućim raspodelama. Tada se primenom metode Monte Karlo može odrediti verovatnoća potkopavanja temelja mostovskog stuba, a zatim se ova verovatnoća može dovesti u vezu sa faktorom sigurnosti – parametrom koji se uobičajeno koristi u inženjerskoj praksi za kvantifikaciju stepena prihvatljivog rizika. Opisana metodologija je ilustrovana primerom novog mosta na Dunavu kod Beške.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Ocena bezbednosti plovidbe na različitim delovima (sektorima) plovnog puta Kontinuirane wavelet-transformacije i njihova primjena na sliv Krčića i izvora Krke Analiza promena intenziteta poplava na malim ravničarskim slivovima u severoistočnom Ilinoisu Teorijske osnove i proširenje oblasti primene strukturne analize dnevnih hidroloških serija Seizmičnost pobuđena...

Analiza promena intenziteta poplava na malim ravničarskim slivovima u severoistočnom Ilinoisu

Autor: Markuš Momčilo Sažetak Analiza podataka osmotrenih na malim ravničarskim slivovima u okolini Čikaga pokazala je da u poslednjih nekoliko decenija, u većini slučajeva postoji statistički značajan trend porasta maksimalnih godišnjih proticaja. Ovaj trend je uticao na to da su porasle i procenjene vrednosti stogodišnjih velikih voda. Ovakve promene su prouzrokovane istovremenim dejstvom povećanog intenziteta i učestalosti kiša, kao i urbanizacijom slivova. Oba faktora su značajno promenjena u poslednjih pola veka. Kiše su postale sve češće i sve intenzivnije, a urbanizacija je takođe veoma intenzivirana u poslednjih nekoliko decenija. Rezultati analize su ukazali da je zbog navedenih promena u slivovima, većina studija iz prošlosti potcenila vrednosti stogodišnjih proticaja. Rezultati studije su takođe prikazali stepen povećanja stogodišnjih poplavnih talasa na slivovima. Najzad, pristup razvijen u studiji može da se koristi u dugoročnom vodoprivrednom planiranju, prilikom procene hidroloških efekata različitih budućih scenarija razvoja u slivovima.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Osnovna pitanja zaštite prostora u slivovima akumulacija na planinskim područjima Srbije Teorijske osnove i proširenje oblasti primene strukturne analize dnevnih hidroloških serija Curenje brana od valjkom zbijenog betona: stanje stvari sa predlogom promena – u znak sećanja na one koji su znali pre mnogih da ‘valjaju’ beton — srpskim neimarima Đorđu Lazareviću i Jovanči Đokiću Neizvesnosti u analizi velikih voda metodom parcijalnih serija Rizici i moguće štete ili ulaganje u sigurnost evakuacije velikih voda na brani HE...

Okvirni plan razvoja vodoprivrede Republike Srpske

Autor: Bratić Radivoje, Hrkalović Uroš, Đorđević Branislav, Čubrilo Slobodan, Stevanović Mihajlo, Blagojević Branislav Sažetak U Republici Srpskoj (RS) je upravo urađen Okvirni plan razvoja vodoprivrede Republike Srpske, kao prva faza izrade Strategije integralnog upravljanja vodama. U planu se detaljno razmatraju vodni i drugi potencijali RS, stanje vodoprivrede po svim granama, stanje organizacije i finansiranja sektora voda. Na osnovu analize postojećeg stanja po svim relevantnim komponentama, daju se strateške odrednice razvoja vodoprivrede, principi njene organizacije i budućeg finansiranja, načini uklapanja planiranih sistema u socijalno i ekološko okruženje. Iz te obimne studije u ovom radu se daje sažetak, kako bi se kroz razmjenu mišljenja u kompetentnom vodoprivrednom okruženju dobile sugestije za naredni vrlo značajan korak – izradu Strategije integralnog upravljanja vodama Republike Srpske.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Perspektive srpske vodoprivrede u prvoj deceniji XXI veka Strategija razvoja navodnjavanja u Srbiji Stanje, problemi i perspektive razvoja navodnjavanja u Crnoj Gori Direktiva EU u oblasti politike voda osnova za harmonizaciju sa evropskom legislativo Navodnjavanje u Vojvodini i pravci...

Mogućnosti i ograničenja kod obezbjeđenja uslova za korišćenje preostalog tehnički iskoristivog hidroenergetskog potencijala glavnih površinskih vodotoka Crne Gore

Autor: Živaljević Ratomir Sažetak Polazište rada inicirale su dvije bitne činjenice: Respektivna raspoloživost hidroenergetskog potencijala površinskih vodotoka Crne Gore i nizak stepen njegove iskorišćenosti (17%) zbog nemogućnosti obezbeđenja uslova za njegovo korišćenje.U tom smislu, razmatrane su mogućnosti i ograničenja korišćenja preostalog tehnički iskoristivog hidroenergetskog potencijala za ključna HE rješenja koja su sadržana u Vodoprivrednoj osnovi Crne Gore iz 2001 godine i u razvojnim programskim dokumenata Elektroprivrede Crne Gore. Izuzetak se odnosi na HE “Kruševo” na rijeci Pivi, koja nije obuhvaćena u dosadašnjim strateškim dokumentima. Pojedinačno su analizirani uticaji četiri primarna ograničavajuća parametra na realizaciju planiranih HE rješenja: ekološki, kulturno-istorijski, međudržavni i sociološki. Akcentiran je ekološki parametar na ostvarljivost planiranih HE rješenja u kanjonu rijeke Tare i Morače. U radu su naznačeni mogući postupci za otklanjanje ograničavajućih parametara. Rezultujući stavovi izloženi su u vidu sistematizacije pet mogućih slučajeva kombinacije ključnih HE rješenja predloženim u varijantama l i 2 Vodoprivredne osnove Crne Gore. Rezultati ovog rada mogu pomoći u daljim aktivnostima oko donošenja odluka za izgradnju novih HE objekta u Crnoj Gori.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Vrednovanje hidroenergetskih potencijala u poređenju sa drugim obnovljivim energijama Naturalno uređenje vodotoka u Ontariju Savremen način organizovanja u oblasti uređenja vodotoka i obnavljanja rečnih pojaseva Teorijske osnove i proširenje oblasti primene strukturne analize dnevnih hidroloških serija Neizvesnosti u analizi velikih voda metodom parcijalnih...

LP, AHP i sinergija u alokaciji vodoprivrednih budžeta

Autor: Srđević Bojan Sažetak U raduje prikazan model sprezanja dve različite tehnike optimizacije u postupku traženja pozitivne sinergije više učesnika u poslovima vodoprivrednog odlučivanja. Prva je standardno Linearno programiranje (LP) iz klase jednokriterijumskih optimizacionih metoda. Druga je Analitički hijerarhijski proces (AHP) za podršku procesa odlučivanja kod hijerarhijski struktuiranih problema. AHP je višekriterijumska tehnika koja se ovde koristi za generisanje težinskih koeficijenata u ciljnim funkcijama LP programa pojedinačnih učesnika u odlučivanju o datom vodoprivrednom sistemu (ili problemu u opštem slučaju). LP programima optimizira se alokacija “napora” (kao “kvalitativnog resursa”), odnosno asociranih budžeta (kao “kvantitativnog resursa”) učesnika na dva segmenta gazdovanja vodoprivrednim sistemom: operativni i menadžment. Formiranjem zajedničkog LP ispituje se zatim mogućnost za zajedničko delovanje, odnosno sinergiju napora i korišćenje budžeta. Skalarizacijom pojedinačnih ciljnih funkcija i prekomponovanjem relacija ograničenja u početnim LP programima, generišu se na kraju pojedinačni i zajednički tzv. relativni LP programi. Standardnom optimizacijom se utvrđuju pojedinačni optimumi učesnika u donošenju odluka, kao i stvarna sinergija u alokaciji više kvalitativnih i finansijskih resursa. Na realnom primeru regionalnog hidrosistema Nadela u Vojvodini ilustrovan je mogući scenario postizanja sinergije tri ključna učesnika u poslovima vezanim za sistem. Alokacioni ciljevi su segmentirani na (1) povećanje atraktivnosti sistema za strane i domaće investicije, (2) uspostavljanje stabilnog razvoja i funkcionisanja sistema i (3) dopunsko smanjenje troškova kroz ujedinjavanje ljudskih resursa u domenu menadžmenta i tehničkog rukovanja sistemom.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Metod za određivanje pouzdanosti složenih vodoprivrednih sistema (NETREL) Metodologija za procenu uticaja aktivnosti za obnavljanje ekoloških vrednosti rečnih tokova Stanje, problemi i perspektive razvoja navodnjavanja u Crnoj Gori Neizvesnosti u analizi velikih voda metodom parcijalnih serija Vodoprivredni sistem El Tarf...

Metodologija za procenu uticaja aktivnosti za obnavljanje ekoloških vrednosti rečnih tokova

Autor: Muškatirović Jasna Sažetak Metodologija za procenu uticaja na životnu sredinu, prikazana u ovom radu, razvijena je za potrebe rangiranja aktivnosti koje imaju za cilj očuvanje i obnavljanje akvatičnih ekosistema rečnih tokova. Ista predstavlja unapređenje postojećih metodologija koje se baziraju na modelima za simulaciju indikatora i procesa specifičnih za konkretnu životnu sredinu i različitim metodama i tehnikama za procenu uticaja određenih aktivnosti. Metodologija predložena u ovom radu obezbeđuje potrebne informacije na osnovu kojih se mogu proceniti uticaji i rangirati projekti restauracije ekoloških vrednosti vodnih tokova. Za potrebe ove metodologije korišćeni su neki postojeći specifični i opšti modeli. Pri usvajanju postupka pošlo se od: ciljeva koji se žele postići; mogućih odgovora životne sredine i ekosistema na predložene intervencije u okviru rečnog toka ili sliva; društveno-ekonomskih i drugih interesa za realizaciju ovih aktivnosti. Postupkom su obuhvaćeni faktori i procesi značajni za procenu uticaja, kao i savremene tehnologije za vrednovanje uticaja i njihovo vizuelno prikazivanje. S obzirom na različite interese onih koji donose odluke, u nekim slučajevima i konfliktne, predložene su metode i alati koji mogu da obezbede transparentnu ocenu pojedinačnih indikatora i parametara i njihovog uticaja na donošenje odluka na različitim nivoima, a time i izbor prioritetnih rešenja. Primena predložene metodologije zahteva uspostavljanje baze podataka (podaci relevantni za fizičke, hemijske, biološke i ekološke procese) koja je inkorporirana u Geografski informacioni system (GIS). Analitički hijerarhijski proces je usvojen kao metoda za podršku odlučivanju. Kako je metodologija razvijena za potrebe realizacije Programa za rehabilitaciju riblje populacije i divljači u okviru sliva reke Kolumbije, to su, kao primer, prikazane njene osnovne karakteristike neophodne za procenu uticaja odabranih projektnih rešenja na staništa određenih ribljih vrsta.  ...

Neizvesnosti u analizi velikih voda metodom parcijalnih serija

Autor: Plavšić Jasna Sažetak U hidrološkoj praksi statistička analiza velikih voda zasniva se prevashodno na prilagođivanju teorijske raspodele verovatnoće osmotrenim podacima, što znači da su rezultati analize velikih voda uvek povezani sa određenim neizvesnostima. Neizvesnosti u statističkoj analizi velikih voda koja se zasniva na nizovima godišnjih maksimuma protoka su detaljno izučene i opisane su u stručnoj literaturi iz hidrološke statistike. S druge strane, to nije slučaj sa analizom velikih voda koja se zasniva na metodi pikova, odnosno na parcijalnim serijama. U ovom radu prikazana je ukratko metoda parcijalnih serija, a zatim su razmatrane neizvesnosti u primeni ove metode. Opisani su faktori koji utiču na neizvesnosti, uključujući uticaje dužine niza, vrednosti parametara i vrste metode za ocenu parametara.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Modeliranje nizova mesečnih suma padavina metodom vremenskih serija Teorijske osnove i proširenje oblasti primene strukturne analize dnevnih hidroloških serija Fizičke metode za prečišćavanje otpadnih voda – primena metode naizmeničnog mržnjenja i hlađenja i mikrotalasnog zagrevanja za obradu zauljenih voda Određivanje trajektorije kamena u tekućoj vodi Modeliranje procesa padavine – oticaj na podslivovima sliva Drine metodom...

Kontinuirane wavelet-transformacije i njihova primjena na sliv Krčića i izvora Krke

Autor: Jukić Damir Sažetak Wavelet-transformacije registriraju pojedine nestacionarne periodičke komponente u vremenskim serijama i lociraju razdoblje njihovog trajanja što predstavlja preduvjet za prepoznavanje i analizu uzroka njihovog pojavljivanja. Neke mogućnosti praktične primjene kontinuiranih wavelet-transformacija u hidrologiji krša su pokazane prvo na teoretskom primjeru linearnog rezervoara a zatim su analizirane na konkretnom primjeru sliva Krčića i izvora Krke. Ukupne srednje dnevne oborine i izračunate efektivne srednje dnevne oborine na slivu predstavljaju ulazni signal dok su srednja dnevna otjecanja iz izvorskih zona Krčića, Krke i Cetine izlazni signali. Rezultati pokazuju da se analizom načina transformacije pojedinih periodičkih komponenti iz ulaznog signala može doći do vrijednih informacija o procesima koji se odigravaju na slivu i u krškom podzemlju. Osim toga, komparativnim analizama rezultata dobivenih za pojedine vodonosnike mogu se potvrditi ili odbaciti pojedine hipoteze o načinu njihovog funkcioniranja i međusobnim odnosima.   preuzmite pun tekst   Srodni članci: Modeliranje procesa padavine – oticaj na podslivovima sliva Drine metodom transformacionih funkcija Teorijske osnove i proširenje oblasti primene strukturne analize dnevnih hidroloških serija Mogući budući razvoj na slivu reke Drine Postojeće stanje izgrađenosti na slivu Drine Prinos i evapotranspiracija sudanske trave u zavisnosti od predzalivne vlažnosti...

Teorijske osnove i proširenje oblasti primene strukturne analize dnevnih hidroloških serija

Autor: Radić Zoran M., Mihailović Vladislava Sažetak U raspoloživoj literaturi postoji samo jedna knjiga koja se bavi strukturnim analizama kontinualnih vremenskih serija dnevnih vrednosti hidrometeoroloških podataka. To je knjiga prof. Vujice Jevđevića: “Structure of Daily Hydrologic Series” (Water Resources Publications, Fort Collins, Colorado, U.S.A.,1984). Tom knjigom prof. Jevdjević je zaokružio stvaralački opus vezan za stohastičke analize koje su decenijama predstavljale glavni domen njegovih interesovanja, istraživanja i predavanja koje je držao na svim kontinentima. U navedenoj knjizi on je metodu dekompozicije hidroloških serija, koja mu je donela svetsku slavu, bezbroj međunarodnih nagrada i priznanja, i po kojoj će njegovo ime ostati trajno zapamćeno, po prvi put nazvao TIPS metodom (skraćenica od prvih slova engleskih reci: Tendency-Intermitency-Periodicity-Stohasticity). Oblast primene TIPS metode (na kojoj je najviše radio prof. V. Jevđević) je simulacija (predviđanje mogućih stanja) realizacija vremenskih serija. Interesantno je napomenuti da je jedna od prvih primena TIPS metode (sredinim šezdesetih godina XX veka) bila simulacija smene ledenih i toplijih perioda godina na planeti Zemlji, što predstavlja kopču sa istraživanjima Milutina Milankovića – jednog od članova Komisije za odbranu doktorata VJevđevića u Srpskoj Akademiji Nauka i Umetnosti. Knjiga “Struktura dnevnih hidroloških serija” /Jevđević V., 19847 detaljno se bavi analizom strukturnih karakteristika dnevnih serija padavina i proticaja, kao i kraćim, teorijskim razmatranjima mogućnosti za primenu nekoliko teorijskih funkcija raspodela u modeliranju probabilističkih karakteristika dnevnih serija. U okviru ovog članka prikazano više proširenja metode strukturnih analiza dnevnih hidroloških serija: (1) Umesto na originalne podatke (osmotrene vrednosti dnevnih proticaja) TIPS metoda je primenjena na modeliranje 6 statističkih funkcija: minimuma, maksimuma, srednjih vrednosti, standardne devijacije, koeficijenta asimetrije i koeficijenta spljoštenosti (2) Pokazano je kako se metoda strukturne...